Wereldtijd stopt vanaf mei 2027 met schrikkelseconden

De internationale conferentie voor maten en gewichten heeft op 15 oktober besloten te stoppen met schrikkelseconden.

Vanaf 20 mei 2027 loopt de wereldtijd UTC door zonder zulke correcties. Voor telecom, vervoer en elektriciteitsnetten moet dat een bron van tijdproblemen wegnemen. De toegestane afwijking van de aardrotatie wordt verruimd tot één uur. De klok wordt volgend jaar dus niet ineens een uur verzet. Volgens het besluit kan UTC zo verscheidene eeuwen doorlopen.

Waarom er soms een seconde bijkomt

Een schrikkelseconde houdt de tijd van zeer gelijkmatig lopende atoomklokken dicht bij de tijd die volgt uit de draaiing van de aarde. Die draaiing is onregelmatig. Onder de bestaande werkwijze wordt het verschil kleiner dan 0,9 seconde gehouden. Bij een extra seconde volgt op 23:59:59 eerst 23:59:60 en pas daarna middernacht. Voor mensen is dat nauwelijks merkbaar. Voor apparatuur die gebeurtenissen heel precies moet ordenen, is zo’n afwijkende minuut lastiger. Schrikkeljaren staan hier los van: de extra dag in februari houdt de kalender bij de omloop van de aarde rond de zon. Het besluit over seconden schrapt die dag niet. Ook het weglaten van een seconde is technisch voorzien, als de draaiing van de aarde dat nodig maakt. Zo’n negatieve schrikkelseconde is volgens NIST nog nooit toegepast.

Twee momenten met hetzelfde tijdstip

Het Amerikaanse meetinstituut NIST beschrijft het probleem concreet voor zijn internettijddienst. Het gebruikte digitale tijdformaat kan 23:59:60 niet weergeven. Daarom herhaalt de dienst bij een positieve schrikkelseconde de tijd 23:59:59. Twee opeenvolgende seconden krijgen dan dezelfde aanduiding. Een registratie met een lager getal achter de komma kan in werkelijkheid later zijn gemaakt dan een registratie met een hoger getal. Daardoor wordt het moeilijker de volgorde van gebeurtenissen of de duur tussen twee momenten vast te stellen.

Andere systemen herhalen juist de eerste seconde van de nieuwe dag of verdelen de correctie over een langere periode. NIST waarschuwt dat gegevens van verschillende tijdbronnen rond zo’n ingreep daardoor moeilijk te combineren zijn. Voor beheerders verdwijnt straks de noodzaak die verschillende oplossingen voor een nieuwe schrikkelseconde op elkaar af te stemmen.

De conferentie vervroegt hiermee een eerder gekozen eindpunt: in 2022 was afgesproken de toegestane afwijking uiterlijk in 2035 te vergroten. Wie juist de draaiing van de aarde nauwkeurig nodig heeft, blijft aangewezen op afzonderlijke gegevens daarover. De internationale meetdiensten blijven die afwijking volgen. Astronomische tijd wordt dus niet afgeschaft; hij blijft beschikbaar naast de gelijkmatig doorlopende wereldtijd.

Geen extra seconde bij de jaarwisseling

Voor de komende jaarwisseling stond overigens al geen extra seconde gepland. De internationale dienst IERS liet op 6 juli in bulletin C72 weten dat er eind december 2026 geen schrikkelseconde wordt ingevoegd. Dat bericht gaat over de eerstvolgende mogelijke correctie; het nieuwe conferentiebesluit regelt het systeem vanaf mei 2027. Tot nader bericht blijft volgens dat bulletin het bestaande verschil tussen UTC en internationale atoomtijd 37 seconden.