Studieschuld daalt voor het eerst, maar oud-studenten hebben gemiddeld meer schuld

De Nederlandse studieschuld is voor het eerst gedaald: begin 2026 stond 28 miljard euro open, 800 miljoen minder dan een jaar eerder. Dat meldt CBS op 5 oktober. Maar oud-studenten hebben gemiddeld juist meer schuld. Een kleiner landelijk totaal betekent voor hen dus niet vanzelf minder terugbetalen.

Huidige studenten met studieschuld hadden gemiddeld duizend euro minder openstaan. Bij oud-studenten is het gemiddelde juist 400 euro hoger. Sinds de terugkeer van de basisbeurs in 2023/2024 vragen minder studenten een lening aan.

Een dalend totaal verandert je eigen lening niet

De cijfers beschrijven bovendien niet alles wat voorlopig als schuld kan staan geregistreerd. Bij huidige studenten telt het CBS bedragen die later in een gift kunnen veranderen niet mee. Bij oud-studenten gebruikt het CBS de administratie voor langlopende schulden. Ook het levenlanglerenkrediet hoort bij het totaal. Dat verschil in afbakening helpt verklaren waarom het landelijke nieuws niet rechtstreeks vertelt welk bedrag iemand uiteindelijk moet aflossen. Een student moet daarvoor ook weten welk deel van zijn eigen studiefinanciering een lening is en welk deel onder voorwaarden een gift wordt.

Voor wie nu studeert, is vooral het verschil tussen beurs en lening van belang. Volgens DUO worden de basisbeurs, aanvullende beurs en het reisproduct bij mbo niveau 3 en 4, hbo en universiteit een gift als binnen tien jaar een diploma wordt behaald. Bij mbo niveau 1 en 2 zijn deze onderdelen een gift. Een gewone lening en het collegegeldkrediet moeten worden terugbetaald. Terugkeer van de basisbeurs wist zo een al afgesloten lening niet uit. Wie zijn financiering bekijkt, moet dus niet alleen letten op hoeveel geld er binnenkomt: dezelfde maandelijkse steun kan later verschillende gevolgen hebben voor de schuld.

Er kan wel bestaande steun beschikbaar zijn die de behoefte om te lenen beperkt. De aanvullende beurs hangt af van het inkomen van ouders en onder meer van broers en zussen. DUO raadt aan die beurs altijd aan te vragen: dat hoeft maar één keer, waarna jaarlijks wordt berekend of iemand ervoor in aanmerking komt. Voor hbo en universiteit is de beurs beschikbaar tijdens de officiële duur van de studie, meestal vier jaar. Ook hier geldt de voorwaarde van een diploma binnen tien jaar om de beurs een gift te laten worden. De aanvraag is daarmee een concrete controle voor huidige studenten, geen nieuwe regeling door dit CBS-bericht.

Voor oud-studenten telt het persoonlijke maandbedrag

Wie al terugbetaalt, ziet een landelijk gemiddelde niet terug als persoonlijk maandbedrag. DUO berekent dat aan de hand van de schuld, rente en aflosperiode van vijftien of vijfendertig jaar. Meestal wordt ook gekeken naar inkomen en eventueel partnerinkomen; het laagste bedrag van de berekende termijn en de draagkracht geldt. Voor de oudere regeling SF15-oud gebeurt die inkomenstoets niet automatisch en moet een verlaging worden aangevraagd. DUO gebruikt doorgaans het inkomen van twee jaar eerder. Bij een inkomensdaling kan onder voorwaarden om een recenter peiljaar worden gevraagd; voor 2027 kan dat pas in november. Wie zijn maandlasten wil controleren, kan zijn eigen terugbetalingsregels en bedrag in Mijn DUO bekijken. De uitkomst verschilt per regeling en huishouden.