Rechter keurt één bevingsschade-expert af: wat kun je met jouw dossier?

Een rechter heeft een afwijzing van aardbevingsschade uit Norg onrechtmatig genoemd, omdat de ingeschakelde deskundige in deze zaak niet als onafhankelijk kon gelden. Follow the Money, RTV Noord en RTV Drenthe maakten de uitspraak op 25 september bekend. Voor bewoners in Groningen en Noord-Drenthe met een eigen schadeclaim is vooral de grens van het oordeel belangrijk: het gaat om één deskundige en één besluit. Andere afgewezen aanvragen worden er niet automatisch door herzien. Wel geeft de zaak aanleiding om te controleren wie jouw rapport opstelde en hoe die persoon zijn belangen heeft opgegeven.

Wat veranderde er in deze zaak?

De inwoner had een vergoeding gevraagd voor schade aan zijn woning. Het Instituut Mijnbouwschade Groningen, het IMG, wees zijn aanvraag in februari 2025 af op basis van een rapport van een externe deskundige. Nog voor de zitting bood het IMG alsnog een hogere vergoeding aan. De rechter behandelde de onafhankelijkheidsvraag toch inhoudelijk. Volgens de onderzoeksjournalisten had de deskundige in zijn verplichte belangenverklaring zijn rol als bestuurder en mede-eigenaar van het betrokken schadebureau niet vermeld. De rechtbank kon daardoor, mede gezien zijn antwoorden op de zitting, niet vaststellen dat hij geen persoonlijk belang had. Dat zegt niets over alle rapporten van dat bureau. Nxt heeft het vonnis niet zelf ingezien; de uitleg hiervan komt uit de oorspronkelijke verslaggeving en de aangehaalde persrechter.

Vóór deze uitspraak mocht het IMG in beginsel op adviezen van geselecteerde experts bouwen, zolang het hun persoonlijke onpartijdigheid controleerde. De Raad van State vond die werkwijze in 2021 in een andere schadezaak aanvaardbaar: daar bleek bij de betreffende deskundige geen persoonlijk belang en was een belangenverklaring gecontroleerd. Het nieuwe geschil laat zien waarom die controle inhoud moet hebben. Een ingevuld formulier is onvoldoende als relevante eigendoms- of bestuursbelangen buiten beeld blijven. De twee uitspraken gaan over verschillende mensen en dossiers; de oudere uitspraak is dus niet door de nieuwe vervangen.

Niet het hele schadebureau afgekeurd

Volgens de persrechter, aangehaald door de betrokken onderzoeksjournalisten, ziet het recente oordeel op deze deskundige, niet op alle medewerkers van het bedrijf. Het IMG zegt zelf geen reden te zien om aan de onafhankelijkheid van zijn deskundigen in het algemeen te twijfelen en wil zijn werkwijze niet aanpassen. Het wijst op de selectie van externe bureaus, de toets vooraf en eerdere rechtspraak. Die reactie verdient vermelding, maar neemt de concrete tekortkoming die de rechter in dit dossier aanwees niet weg. Er is ook geen bekend overzicht van hoeveel andere aanvragen juist door deze deskundige zijn beoordeeld.

De discussie gaat niet alleen over één formulier. In april brachten Follow the Money, RTV Noord en RTV Drenthe in kaart dat de schadebureaus tussen 2018 en 2025 samen ruim 577 miljoen euro aan opdrachten van het IMG ontvingen. Zulke bedragen maken het logisch om te vragen hoe onafhankelijkheid en toezicht worden verzekerd. Ze bewijzen op zichzelf geen oneerlijke beoordeling van jouw woning. Ook de groei van het persoonlijke vermogen van een bureau-eigenaar is niet hetzelfde als bewezen winst op één schadeclaim. Het praktische onderscheid blijft: voor een bezwaar tegen jouw besluit zijn concrete punten uit jouw eigen dossier nodig.

Wat kun je vóór een besluit doen?

Krijg je een deskundige toegewezen, dan kun je volgens het IMG na de schadeopname diens naam en de mogelijkheid tot een reactie ontvangen. Je kunt ook de ondertekende belangenverklaring, het zogeheten disclosure statement, opvragen bij je zaakbegeleider of het serviceloket. Vermeld vervolgens een concrete reden als je twijfelt aan de onpartijdigheid: bijvoorbeeld een niet genoemde zakelijke band of eerder werk aan jouw adres. Het IMG zegt zo'n reactie mee te wegen bij de keuze of een andere deskundige nodig is. Alleen de naam van een bureau noemen is niet automatisch genoeg om iemand te vervangen.

Ligt er al een adviesrapport, lees dan zowel de naam van de opsteller als de beoordeling per scheur of andere schade. Bij de maatwerkprocedure geeft het IMG twee weken om op het rapport te reageren, een zogeheten zienswijze. Je kunt via Mijn dossier of per brief aangeven welk schadenummer je betwist en waarom. Heb je meer tijd nodig voor stukken of advies, dan kun je volgens het IMG vier weken uitstel vragen. Zo'n reactie vindt plaats vóór het definitieve schadebesluit. Bewaar het rapport, je reactie en de verzendbevestiging: die maken later duidelijk welke bezwaren het IMG daadwerkelijk heeft kunnen beoordelen.

Is er al een besluit over schade aan een gebouw of object, dan geldt een andere route. De wettelijke bezwaartermijn is zes weken na de verzenddatum van de brief; het IMG accepteert voor deze regeling ook bezwaar tot twaalf weken na die datum. Wie binnen de wettelijke zes weken kan reageren, voorkomt discussie over de extra termijn. Je kunt tijdig een voorlopig bezwaar indienen en de redenen later aanvullen. Kijk wel naar het type claim: bij waardedaling en immateriële schade noemt het IMG zes weken, niet twaalf. Controleer dus de besluitbrief in plaats van één algemene termijn voor alle mijnbouwschade te gebruiken.

Hulp zonder eigen bijdrage

Een eigenaar van een gebouw kan voor een lopende schadeaanvraag, bezwaar of beroep via de Raad voor Rechtsbijstand kosteloze hulp van een advocaat aanvragen. Volgens het IMG geldt daarbij geen eigen bijdrage voor het werk van de advocaat; die kan ook helpen bij een reactie op het rapport of advies inwinnen van een bouwkundige. Bemiddeling is eveneens mogelijk. De regeling vraagt onder meer een ontvangstbevestiging van de schademelding. Dat is relevant als het dossier ingewikkeld of oud is: laat beoordelen welke stap nog openstaat, in plaats van aan te nemen dat de nieuwe uitspraak automatisch recht geeft op een nieuwe vergoeding.

Ook de plaats doet ertoe. De zaak speelde in Norg, waar het IMG over deze aanvraag besliste; niet elke schade door mijnbouw elders in Nederland valt onder dezelfde procedure. Voor wie al lang een definitief besluit heeft, volgt uit de berichtgeving geen algemene heropening of nieuwe termijn. Vraag naar de verklaring, reageer op tijd en onderbouw de twijfel met feiten uit je eigen zaak. De uitspraak geeft geen garantie op een hogere vergoeding, maar wel een reden om het besluit en zijn onderbouwing serieus te laten toetsen.