Gemeenten vragen extra geld voor noodhulp aan inwoners

Nederlandse gemeenten vragen meer geld om inwoners te helpen bij rampen en langdurige uitval van voorzieningen. VNG-voorzitter Sharon Dijksma zegt in een NOS-reportage van 10 oktober dat daarvoor in totaal honderden miljoenen nodig zijn. Het gaat onder meer om buurtnoodplannen, trainingen en hulp aan kwetsbare inwoners die zich niet zelf kunnen voorbereiden.

Voor inwoners raakt die discussie een concrete grens aan het landelijke noodadvies. De overheid vraagt huishoudens zich op de eerste 72 uur van een noodsituatie voor te bereiden, omdat hulpdiensten niet overal tegelijk kunnen zijn. Een voorraad thuis helpt een huishouden, maar de landelijke aanpak omvat ook gezamenlijk georganiseerde ondersteuning. Noodsteunpunten moeten bijvoorbeeld informatie en hulp bieden wanneer elektriciteit en telecommunicatie langdurig uitvallen.

Meer taken dan een noodsteunpunt

De geldvraag gaat verder dan een noodsteunpunt. In een op 30 september aangenomen motie vragen gemeenten structurele financiering voor hun eigen organisatie, kwetsbare inwoners en lokale netwerken. Volgens de VNG kan die extra inzet niet blijvend uit bestaande gemeentelijke middelen worden betaald. Naast een locatie zijn ook mensen nodig die hulp organiseren.

Er zijn al landelijke bedragen beschikbaar of aangekondigd. Het vorige kabinet trok structureel 70 miljoen euro uit voor onder meer proefprojecten met noodsteunpunten en sterkere crisisorganisaties. Daarnaast noemt de VNG nieuw aanvullend budget van 20 miljoen euro in 2027, oplopend tot 70 miljoen per jaar in 2031 tot en met 2035. Over de verdeling van dat aanvullende geld moeten nog afspraken worden gemaakt.

De VNG wil ook dat het Rijk duidelijkheid geeft over noodcommunicatie. In haar bijdrage aan het defensiebegrotingsdebat van deze week schrijft de vereniging dat gemeenten voldoende informatie en betrokkenheid nodig hebben om hun verantwoordelijkheid te dragen. Zij pleit tegelijk voor investeringen in onderlinge contacten en voorbereiding door burgers. Voor een wijk gaat het daarmee om meer dan apparatuur aanschaffen: ook duidelijkheid over wie contact houdt en welke hulp lokaal georganiseerd kan worden.

Het landelijke netwerk van noodsteunpunten is nog in ontwikkeling. In de afspraken van oktober 2025 staat dat proefprojecten moeten uitwijzen hoe locaties het beste kunnen worden ingericht. Gemeenten en veiligheidsregio's geven daaraan lokaal invulling. De voorzieningen moeten passen bij de omgeving en gedragen worden door inwoners.

Minister Van Weel zegt tegen de NOS dat het kabinet niet alle wensen tegelijk kan financieren. Volgens hem kunnen gemeenten met bestaande middelen wel aan hun belangrijke processen werken. In Austerlitz oefenden bewoners en de veiligheidsregio op 10 oktober voor het eerst samen voor een dreigende bosbrand.

Een buurtplan kan al klein beginnen

Bewonersgroepen kunnen intussen zelf geld aanvragen. Vfonds biedt via Samen Weerbaar momenteel 500 tot 7.500 euro voor gezamenlijke voorbereiding, zoals een buurtnoodplan of oefendag. Aanvragen lopen via een stichting of vereniging met een zakelijke bankrekening; een bewonersgroep kan zo'n organisatie als penvoerder inschakelen. Het plan moet binnen het Koninkrijk der Nederlanden plaatsvinden en de aanvraag moet acht weken voor de start worden ingediend.

Materialen moeten onderdeel zijn van een gezamenlijk plan; individuele hulp of losse noodpakketten voor thuis vallen erbuiten. Een buurtgroep plant dus samen wat nodig is en regelt wie de aanvraag en het geld beheert.