Grote militaire transporten kunnen in een oorlogssituatie het dagelijkse weg- en treinverkeer flink hinderen. Nederlandse routes zijn daar nog onvoldoende op ingericht, schrijft de Algemene Rekenkamer op 13 oktober. Nu bereiken transporten hun bestemming vrijwel altijd, onder meer door omwegen of aangepast rijden. Bij brede lading op een trein kan ook het spoor ernaast dicht moeten.
De eerste ramingen tellen op tot ongeveer 9,5 miljard euro, waarvan 5 miljard specifiek voor militaire eisen. De overige 4,5 miljard betreft vernieuwing en extra capaciteit die ook gewoon verkeer helpen. Kosten ontbreken nog, onder meer voor vaarwegen. Het bedrag is daarom geen volledige eindafrekening.
Brugbeperkingen raken ook gewoon verkeer
De Rekenkamer verbindt de militaire opgave aan de bestaande veroudering van infrastructuur. Een concreet voorbeeld voor het gewone verkeer is de Merwedebrug tussen Gorinchem en Sleeuwijk. Rijkswaterstaat houdt die sinds 18 juli gesloten voor vrachtwagens en touringcars, omdat het staal van de boogconstructie minder sterk is dan gedacht. Lijnbussen mogen er wel overheen om de regio bereikbaar te houden. Andere zware voertuigen worden omgeleid via de A15, A16 en A59 of via de A15, A2 en A59. Voor gevaarlijke stoffen geldt de route via de A2. Rijkswaterstaat waarschuwt voor extra drukte op de omleidingsroutes.
Routes over de grens
Militair vervoer moet ook voorbij de Nederlandse grens kunnen doorrijden. De Europese Rekenkamer onderzocht in 2025 hoe Europese investeringen daarvoor werden gekozen. Zij zag dat projecten afzonderlijk waren beoordeeld, zonder steeds de hele route en de belangrijkste militaire behoeften mee te nemen. Een bruikbaar stuk weg in het ene land kan daardoor deel blijven van een verbinding met knelpunten elders. De controleurs vonden ook dat geld al was toegewezen voordat de dringendste prioriteiten vaststonden. Hun kritiek ging over het toen onderzochte Europese actieplan voor 2022 tot en met 2026.
De Europese Commissie presenteerde in november 2025 vervolgens een nieuw pakket voor militaire mobiliteit. Het richt zich op drie soorten obstakels: de infrastructuur, regels voor grensoverschrijdend vervoer en beschikbare transportmogelijkheden. Daarin zit een voorstel voor gemeenschappelijke regels naast een gezamenlijke beleidsmededeling. De Commissie meldde in juni 2026 dat de EU-landen overeenstemming hadden bereikt over hun onderhandelingspositie voor die verordening.
Minister Karremans van Infrastructuur zegt tegen de NOS dat het kabinet bij oorlog grootschalig en langdurig militair vervoer zo efficiënt mogelijk wil laten verlopen. Volgens hem is de Europese informatie die nodig is voor een scherpere kostenraming nog in beweging. Vrijdag maakt het kabinet volgens de omroep bekend welke bruggen en wegen voorrang krijgen bij onderhoud of vervanging. Karremans wil de Tweede Kamer nader informeren zodra er meer zicht is op de kosten van de militaire aanpassingen.
Verder bij de bron
Lees zelf de onderzoeken, uitleg en aankondigingen achter dit verhaal.