Politie neemt Amsterdamse server van A/I in beslag

De Amsterdamse politie heeft dinsdag 13 oktober een server van de Italiaanse internetdienst A/I meegenomen uit een datacenter op Science Park. Dat meldt NRC. De gegevens worden gekopieerd voor de Verenigde Staten. Daarmee krijgt de afwikkeling van de eerder gestopte mail- en hostingdienst een nieuw gevolg voor de privacy van voormalige gebruikers.

Vergroot illustratie ↗

AT5 kreeg van de politie afzonderlijk bevestigd dat de server is opgehaald na een Amerikaans rechtshulpverzoek. De woordvoerder zegt dat de politie de gegevens eruit haalt en beschikbaar stelt aan Amerika. Zodra dat werk klaar is, gaat de apparatuur terug naar het datacenter. De overdracht draait dus om een digitale kopie: de Amerikaanse autoriteiten hoeven daarvoor de oorspronkelijke computer niet zelf te houden.

Een voormalige betrokkene bij Autistici/Inventati, de volledige naam van A/I, zegt tegen NRC dat de server versleuteld is. Volgens deze anonieme bron zijn de afgelopen weken Europese servers gesloten en schijven gewist. Op het Amsterdamse apparaat zou niets staan dat gebruikers problemen kan bezorgen. Dat is een verklaring van de betrokkene; de inhoud van deze server is niet openbaar gecontroleerd.

Een kopie is niet vanzelf leesbaar

Versleuteling is bedoeld om opgeslagen informatie te beschermen tegen inzage door onbevoegden. Het Nationaal Cyber Security Centrum maakt daarbij onderscheid tussen bescherming van gegevens op een apparaat en van gegevens die via een netwerk worden verstuurd. Een beveiligde verbinding zegt dus op zichzelf niets over de bescherming van de bestanden op een server. Ook waarschuwt het NCSC dat verouderde of verkeerd ingestelde versleuteling onvoldoende bescherming kan bieden. Voor het beoordelen van toegang tot gegevens is de feitelijke beveiliging van de opslag van belang.

Het Openbaar Ministerie omschrijft internationale rechtshulp als samenwerking tussen landen bij het opsporen en vervolgen van misdrijven. Een land kan daarbij onderzoekshandelingen voor een ander land uitvoeren of gerechtelijke stukken uitwisselen. Dat verklaart waarom Nederlandse politie bij een buitenlands onderzoek betrokken kan zijn. Deze algemene omschrijving geeft geen uitsluitsel over de beoordeling van dit specifieke verzoek, welke gegevens zijn gevraagd of welke voorwaarden voor de overdracht gelden.

De dienst was al gestopt

A/I kondigde op 6 september zijn sluiting aan. In die verklaring schreef het collectief dat het gebruikers en verbonden gemeenschappen wilde beschermen tegen juridische en financiële gevolgen van de Amerikaanse sancties. Het kon naar eigen zeggen zijn oorspronkelijke taak, veilige en niet-commerciële digitale diensten aanbieden, niet langer uitvoeren. Het beloofde gebruikers nog instructies om inhoud van mailboxen, blogs en websites veilig te stellen. De aangekondigde sluiting en overstapproblemen dateren dus van vóór deze inbeslagname.

De Amerikaanse regering plaatste A/I op 26 augustus op haar sanctielijst. Het ministerie van Financiën beschuldigt de organisatie ervan technologische steun te geven aan terrorisme. Dat is de motivering van de Amerikaanse overheid. Het besluit blokkeert bezittingen onder Amerikaanse zeggenschap en verbiedt Amerikaanse personen en bedrijven in beginsel transacties met de aangewezen organisaties, behoudens toestemming of uitzonderingen. Het ministerie waarschuwde ook buitenlandse financiële instellingen voor sanctierisico’s bij bepaalde transacties. Zo kan een Amerikaanse maatregel de beschikbare dienstverlening buiten Amerika raken.

De Europese digitale-rechtenorganisatie EDRi verdedigde A/I op 3 september als een alternatief voor grote commerciële platforms. Vrijwilligers leverden vanuit Italië onder meer e-mail, mailinglijsten en blogs aan verenigingen en gemeenschappen in Europa en daarbuiten. EDRi waarschuwde dat het wegvallen van zulke diensten groepen naar commerciële platforms kan drijven. Volgens de organisatie had een Amerikaanse domeinbeheerder bovendien autistici.org onbereikbaar gemaakt. Europese vestiging en afhankelijkheid van buitenlandse leveranciers bestonden hier dus naast elkaar. Die verklaring van EDRi dateert van vóór het politieoptreden.

De Amsterdamse politie zegt tegen AT5 dat zij zich verder niet met de inhoud bemoeit en daarover niets kan vertellen. Uit de bekendgemaakte informatie blijkt niet hoeveel gegevens de kopie bevat, welke gebruikers erin voorkomen of wat de Amerikaanse autoriteiten ermee kunnen lezen.