Met een camerabril een museum, school of winkelcentrum binnenlopen kan in Noorwegen straks verboden worden. De regering kondigt maandag 5 oktober een tijdelijk gebruiksverbod op geselecteerde plekken aan. Ook parken en stranden worden genoemd. Eerst moet er een wetsvoorstel naar het parlement: het verbod geldt dus nog niet. De afbakening volgt, met uitzonderingen voor kwetsbare groepen en nuttige toepassingen. Voor Nederlandse en Belgische bezoekers kan dit later gevolgen hebben; hier verandert vandaag geen wet.
De Noorse discussie begon niet vandaag. Op 25 augustus riep de regering publieke en private organisaties op om eigen regels voor slimme brillen te overwegen. Een expertgroep moest adviseren over strengere regulering, bijvoorbeeld van gezichtsherkenning. Daarna zouden mogelijke voorstellen worden onderzocht en ter consultatie voorgelegd. Die eerdere oproep ging dus over beleid dat nog moest worden uitgewerkt. Het nieuwe aangekondigde wetsvoorstel maakt de discussie concreter: welke plekken moeten bezoekers tijdelijk kunnen gebruiken zonder zulke apparatuur om zich heen?
Een andere keuze dan Nederland
Nederland koos recent voor afwachten. In Kamerantwoorden van 24 september schrijft het kabinet eerst Europees privacyonderzoek te willen afwachten voordat het zelf een onderzoek naar een verbod begint. Het noemt een gedeeltelijk draagverbod ingrijpend en wijst op bestaande mogelijkheden tegen ongewenst gebruik. Beheerders van bijvoorbeeld scholen, musea en zwembaden kunnen volgens het kabinet al beperkingen via huisregels opleggen, onder voorwaarden. Voor wie hier een bril draagt, blijft de concrete locatie daarom belangrijk. Een product dat je kunt kopen, is daarmee niet automatisch overal welkom. Dit Nederlandse antwoord bepaalt uiteraard geen Belgische huisregels. Het kabinet erkent bovendien dat voor gebruikers en omstanders niet altijd duidelijk is wie verantwoordelijk is voor het beeldmateriaal en waarvoor gegevens worden verwerkt. Dat kan zowel de drager als de aanbieder zijn, voor verschillende delen van de verwerking.
Het praktische probleem is dat een bril niet altijd duidelijk laat zien wat hij doet. Ray-Ban beschrijft op zijn Nederlandse Meta-FAQ één camera en een naar buiten gericht opnameledje: een klein lampje dat foto- en video-opnamen signaleert. In dezelfde documentatie staat dat bepaalde cameragebaseerde AI-functies op nieuwere modellen zonder dat ledje werken, bijvoorbeeld het herkennen van een plant. Bij oudere modellen kan het lampje daarbij wel aangaan. Die uitleg van de fabrikant geldt niet automatisch voor iedere slimme bril. Geen zichtbaar lampje is bij deze functies dus geen bewijs dat de camera niet wordt gebruikt. De FAQ maakt bovendien verschil tussen opnamen die voor delen worden vastgelegd en cameragebruik voor een AI-vraag. Die productindeling is geen toestemming van de persoon die toevallig voor de bril staat.
Dat raakt ook iemand die zelf helemaal geen bril heeft gekocht. De Autoriteit Persoonsgegevens waarschuwde op 22 september dat camerabrillen gegevens van mensen kunnen verwerken zonder dat er een foto of filmpje wordt bewaard. De toezichthouder vraagt fabrikanten om duidelijk te maken wanneer beeld of geluid voor AI wordt verwerkt en om onopvallende verwerking tegen te gaan. Voor instellingen met gevoelige situaties adviseert hij regels rond camerabrillen. De privacyvraag begint daarmee eerder dan bij een video op sociale media: wat merkt een omstander wanneer een ander zijn omgeving door een computer laat beoordelen?
Een bril zonder camera
Een slimme bril hoeft geen camera te hebben. Even Realities beschrijft de Even G2 als cameraloos: hij kan geen foto’s of video opnemen. Wie juist handsfree wil fotograferen, heeft aan dat ontwerp niets. Microfoons blijven wel aanwezig. Volgens de fabrikant start geluidsverwerking na het activeren van een passende functie en kan spraak voor transcriptie of AI naar clouddiensten gaan. Cameraloos betekent dus niet dat gesprekken nooit digitaal worden verwerkt. Deze vergelijking gebruikt de productdocumentatie van 5 oktober, geen eigen praktijktest of privacygarantie.
Even Realities noemt Nederlandse opslagservers, maar ook verwerking door dienstverleners buiten de EU en mogelijke toegang door bedrijfsonderdelen in China. Dit zijn bedrijfsverklaringen, geen onafhankelijke controle. Het opslagadres bewijst geen Europese zeggenschap over alle gegevensstromen.
Noorwegen moet nog afbakenen welke camera-, geluids- en AI-apparatuur onder het voorstel valt. Ook een cameraloos ontwerp is daarom nog geen bewezen uitzondering. Een expertgroep gaat adviseren over permanente regels.
Verder bij de bron
Lees zelf de onderzoeken, uitleg en aankondigingen achter dit verhaal.