Kabinet wil telefoons vanaf januari de hele schooldag thuis of in de kluis

Het kabinet wil dat leerlingen hun telefoon vanaf 1 januari 2027 de hele schooldag thuislaten of in een kluis opbergen. Dat staat in de strategie voor online kinderrechten die op 5 oktober is gepresenteerd. De beoogde afspraak gaat verder dan telefoons wegleggen tijdens de les: ook daarbuiten wil het kabinet afleiding beperken. De onderwijssector moet de aangescherpte afspraak nog uitwerken.

Nu richt de landelijke afspraak zich op gebruik in de klas. Op middelbare scholen geldt die sinds januari 2024; basisscholen en het speciaal onderwijs volgden in schooljaar 2024-2025. Scholen werken zelf met leraren, leerlingen en ouders uit wat dit in de praktijk betekent. Daardoor kan een school nu al strengere regels hebben. Voor een leerling die in de pauze nog een telefoon mag gebruiken, zou een afspraak voor de hele dag dus wél verschil maken.

Het kabinet kondigt hiermee een aanscherping aan, geen al ingevoerd wettelijk verbod voor iedere school. De staatssecretaris van Onderwijs en Emancipatie moet afspraken met de onderwijssector maken. De januaridatum is het streven. Wie wil weten wat vandaag mag, blijft daarom aangewezen op de regels van de eigen school.

Sommige scholen doen dit al

Bij het Anna van Rijn College geldt sinds de start van dit schooljaar al een telefoonvrij beleid voor het gebouw én het schoolterrein. De school publiceerde de verandering op 14 juli. Telefoons, smartwatches en vergelijkbare apparaten blijven thuis of gaan uitgeschakeld in het kluisje, ook in pauzes en tussenuren. De schoollaptop blijft bruikbaar. Voor gezinnen verandert daarmee de bereikbaarheid: in een noodgeval bellen ouders de receptie, die de boodschap aan de leerling doorgeeft. Een leerling die om medische redenen een telefoon nodig heeft, kan een uitzondering aanvragen bij de teamleider.

Het Anna neemt een zichtbaar of hoorbaar apparaat in. Bij de eerste twee overtredingen kan de leerling het tussen 16.35 en 16.45 uur ophalen, of de volgende schooldag vóór 08.30 uur. Bij een derde keer moet een ouder het ophalen. Dat zijn regels van deze school, geen nieuwe landelijke sancties.

Ook de bestaande landelijke afspraak kent uitzonderingen. Een telefoon kan nodig zijn voor de inhoud van een les, bijvoorbeeld over mediawijsheid. Leerlingen die vanwege hun gezondheid of een beperking afhankelijk zijn van het apparaat, mogen het gebruiken. In het speciaal onderwijs kan daarom vaker een uitzondering nodig zijn. Een telefoonvrije schooldag is voor die leerlingen iets anders dan zonder hun hulpmiddel moeten leren.

Meer rust is geen garantie op hogere cijfers

De monitor van Kohnstamm Instituut en Oberon uit 2025 geeft een reden voor de aanscherping, maar ook grenzen aan de verwachtingen. Driekwart van de ondervraagde scholen in het voortgezet onderwijs rapporteerde betere concentratie. Dat is een ervaring van scholen, geen gemeten stijging van de cijfers van iedere leerling. Het onderzoek combineerde vragenlijsten met groepsgesprekken. Gesproken medewerkers merkten onder meer rustigere lessen en socialere pauzes, maar ook extra werk door het handhaven van regels. De monitor beschrijft het bestaande beleid; hij bewijst niet hoeveel extra verbetering een landelijke afspraak voor de héle schooldag vanaf 2027 oplevert.