Nederlandse organisaties stappen naar rechter om Meta’s camerabril

De Consumentenbond, Offlimits en The Firewall vragen dinsdagmiddag een zittingsdatum voor een kort geding over Meta’s camerabril. Ze willen aanpassingen aan de bril of een verkoopstop, meldt ANP op 13 oktober. Het conflict draait om omstanders die ongemerkt gefilmd kunnen worden.

Meta-directeur Alex Himel zei maandag tegen Nederlandse journalisten dat het bedrijf de brillen wil blijven verkopen. Hij vergeleek de ophef met de komst van camera’s in smartphones. Een rechter heeft over de nieuwe eisen nog niet beslist.

Offlimits en The Firewall willen dat Meta en brillenfabrikant EssilorLuxottica de camerabril uit Nederlandse winkels halen zolang mensen er ongemerkt mee kunnen filmen. Ook eisen ze dat Meta stopt met het verwerken van opnamen waarvoor mensen in beeld geen uitdrukkelijke toestemming hebben gegeven. In hun sommatie van 29 september wijzen ze op beelden die zonder toestemming online of in besloten groepen worden verspreid. Offlimits zegt dat slachtoffers van de bril zich al bij zijn hulplijn melden. Met een kort geding willen de stichtingen snel een verbod afdwingen.

De Consumentenbond legt het accent op aanpassingen aan het apparaat en de standaardinstellingen. Volgens de bond moet de fabrikant omstanders beter beschermen en stoppen met onrechtmatige verwerking van gegevens voor AI. De organisatie wijst erop dat een opname meer kan onthullen dan alleen een gezicht. Beelden kunnen bijvoorbeeld iets zeggen over iemands geloof, politieke overtuiging of gezondheid. Zulke gegevens zijn extra beschermd. De bond stelt dat Meta verantwoordelijk is voor de verwerking en vindt een opnamelampje daarvoor onvoldoende. Die verantwoordelijkheid is onderdeel van de juridische inzet.

Het geschil over het lampje

Meta beschrijft in zijn productuitleg een wit lampje voor op de bril. Bij een foto knippert het kort; bij video blijft het tijdens de opname knipperen. Volgens het bedrijf schakelt de camera automatisch uit wanneer de bril merkt dat het lampje is afgedekt of beschadigd. Die beveiliging moet voorkomen dat iemand ongemerkt beelden voor zijn fotogalerij vastlegt.

Bij een test van de Consumentenbond bleef een Ray-Ban Meta Wayfarer echter filmen met een speciaal afdekkend stickertje op het lampje. De bond publiceerde dat onderzoek op 10 september en vermeldt een laatste controle op 2 september, met softwareversie 127. Een gewone sticker blokkeerde de opnamefunctie wel. Het verschil zit volgens de onderzoekers in hoeveel licht de afdekking nog langs de zijkanten doorlaat. Hun bevinding betreft dat geteste toestel met die software. De bond zag het lampje bovendien soms slecht in fel zonlicht of op afstand.

Waar beelden terechtkomen, hangt volgens Meta af van het gebruik. Gewone foto’s en video’s voor de galerij worden eerst op de bril bewaard en kunnen daarna naar de telefoon worden overgezet. De gebruiker kiest vervolgens of die beelden worden gedeeld, bijvoorbeeld op sociale media, of met Meta AI worden gebruikt. Opslaan op het apparaat en gegevens aan een AI-dienst doorgeven zijn daarmee verschillende handelingen.

Bescherming voor omstanders

Vergroot illustratie ↗

De Autoriteit Persoonsgegevens wees op 22 september op het verschil tussen kijken en filmen: bij een camerabril is dat voor omstanders moeilijk te herkennen. De toezichthouder vindt dat zo’n lampje onvoldoende uitleg geeft over het gebruik van persoonsgegevens. De privacywet kent een uitzondering voor gebruik dat volledig binnen de persoonlijke of huishoudelijke kring blijft. Zodra beelden openbaar worden gemaakt of breder worden gedeeld, vervalt die uitzondering. De AP adviseert beheerders van gevoelige plekken, zoals ziekenhuizen en rechtbanken, camerabrillen zo nodig in de huisregels te verbieden. Ook bij AI-functies kunnen persoonsgegevens worden verwerkt terwijl er geen foto of video wordt opgeslagen.

Een kort geding is bedoeld voor een snelle beslissing wanneer een zaak spoed heeft. De rechter kan daarin een voorlopige maatregel opleggen. Partijen kunnen daarna alsnog een uitgebreidere procedure beginnen, waarin de rechter tot een ander oordeel kan komen. Dat volgt uit de procedure-uitleg van de Rechtspraak.

Volgens Offlimits wordt de zittingsdatum naar verwachting woensdag of donderdag bekend.