Meta haalt miljoenen accounts weg bij actie tegen oplichting

Meta heeft bij een internationale actie tegen oplichting ruim 3,7 miljoen accounts, pagina’s en groepen van Facebook en Instagram verwijderd. Dat maakte het bedrijf dinsdag 13 oktober bekend. De ingreep richtte zich op netwerken in West-Afrika die mensen via sociale media benaderden om hun geld afhandig te maken. Daardoor valt voor deze netwerken een manier weg om nieuwe slachtoffers te benaderen.

Volgens Meta waren de meeste gericht op mensen in de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk, onder meer met profielen die zich voordeden als Amerikanen of Britten. De netwerken bereikten ook andere landen. Meta noemt geen afzonderlijke aantallen getroffen Nederlanders of Belgen.

Ook aanhoudingen in Ghana en Nigeria

De Britse National Crime Agency (NCA) bevestigt dat de gezamenlijke actieweek van 6 tot en met 9 oktober plaatsvond in Londen. Rechercheurs en bedrijven wisselden daar informatie uit. Bij acties in Ghana werden negentien verdachten aangehouden; in Nigeria negen. In Ghana zijn daarnaast 117 slachtoffers van mensenhandel geïdentificeerd, die wachten op terugkeer naar Nigeria.

Het Amerikaanse ministerie van Justitie meldt voor de actie in Ghana ook 89 mensen die financieel zijn gedupeerd, met samen ongeveer 8,3 miljoen dollar verlies. Dat is een andere groep dan de slachtoffers van mensenhandel. De 89 zijn de geïdentificeerde gedupeerden in dat onderzoek; het cijfer is geen telling van iedereen die via alle verwijderde accounts is benaderd.

De betrokken netwerken gebruikten volgens cryptobeurs Coinbase onder meer valse beleggingen en nepagenten. Bij een van de technieken kregen mensen via een videogesprek te horen dat zij waren aangehouden, waarna ze onder druk geld moesten overmaken. Het contact en de betaling liepen vaak via verschillende diensten. Een sociaal profiel leverde een eerste kennismaking op, een berichtendienst hielp vertrouwen opbouwen en een financiële dienst verplaatste het geld. Coinbase zegt tijdens de actie gegevens over die geldstromen te hebben gekoppeld aan andere aanwijzingen.

Geld opsporen is nog geen terugbetaling

Een verdwenen profiel betekent niet automatisch dat ook het geld is teruggevonden. De NCA meldt dat de private deelnemers in totaal 11 miljoen dollar aan mogelijk te bevriezen middelen hebben geïdentificeerd. Dat bedrag is dus geen bevestigde terugbetaling aan slachtoffers. Hoeveel daarvan uiteindelijk bij gedupeerden terechtkomt, is nog niet bekend.

Onderzoeksbedrijf Elliptic beschrijft hoe de samenwerking een betaling concreet kan raken. Het koppelde adressen voor cryptobetalingen en websites van oplichters aan accounts bij cryptobeurzen. Bij zo’n beurs kan een aanbieder achterhalen welk klantaccount erbij hoort en de toegang of tegoeden beperken. In één beschreven geval gaf de FBI de gekoppelde informatie binnen enkele uren door aan de deelnemers. Elliptic zegt dat beschermingsmaatregelen voor klanten nog dezelfde dag begonnen.

De vergelijking met alleen een profiel verwijderen is daarmee praktisch: een geblokkeerd sociaal account onderbreekt het contact, terwijl ingrijpen bij de cryptobeurs ook een volgende betaling kan tegenhouden. Dat werkt alleen waar de betrokken dienst het account of geld kan bereiken. Elliptic schrijft dat het de gevonden adressen de komende maanden opnieuw zal controleren op verplaatsingen en nieuwe routes om geld uit te betalen.