Wat de nieuwe cijfers meten

Bijna een kwart van de hbo- en wo-afgestudeerden uit 2024/’25 volgde een deel van de studie in het buitenland, meldt het CBS op 21 september. Bij 17,3 procent duurde dat minstens drie maanden: meer dan bij eerdere coronacohorten, maar nog onder het niveau van vóór de pandemie. Daarnaast had 14 procent digitaal internationaal contact via samenwerking of lessen. Die groepen kunnen overlappen.

Minstens drie maanden in het buitenland% van hbo- en wo-afgestudeerden · schaal begint bij 0
  1. 2020/2113,6%
  2. 2021/2210,8%
  3. 2022/2313,6%
  4. 2023/2416,4%
  5. 2024/2517,3%

Examenjaren, geen vertrekjaren. Bron: CBS.

Een uitwisseling is een andere keuze

Een semester elders volgen en een heel diploma over de grens halen zijn verschillende beslissingen. Nuffic onderzocht die tweede keuze in een rapport uit maart 2025. Deelnemers noemden onder meer de band met familie en vrienden, verwachte kosten en vertrouwen in de kwaliteit van Nederlandse opleidingen als redenen om hier te blijven. Een tijdelijke uitwisseling of stage had vaak hun voorkeur. Ook ontbrak informatie over buitenlandse opleidingen en beurzen, zowel bij studenten als bij begeleiders. Dat onderzoek beschrijft dus drempels rond een volledige studie; het verklaart niet automatisch waarom iemand een korte uitwisseling overslaat. Voor je eigen oriëntatie helpt eerst de vraag hoeveel van je opleiding je elders wilt volgen.

Niet iedereen begint met dezelfde mogelijkheden

Voor tijdelijke buitenlandervaring onderzocht Nuffic eerder de ongelijkheid tussen studenten. Het rapport uit februari 2022 gebruikte antwoorden uit de Studentenmonitor van 2020. Studenten van wie de ouders geen hoger onderwijs hadden gevolgd, waren minder geneigd voor studie of stage naar het buitenland te gaan. Onder deze eerstegeneratiestudenten die thuisbleven, waren kosten en afstand tot dierbaren belangrijke belemmeringen. In het hbo werden ook verlies van een bijbaan en onvoldoende talenkennis vaker genoemd dan in het wo. De onderzoekers adviseerden gerichte voorlichting en kortere verblijven. Deze oudere bevindingen maken duidelijk welke vragen begeleiding kan oppakken. Ze bewijzen niet dat dezelfde drempels vandaag even groot zijn, of dat één beurs ze allemaal wegneemt.

Begin bij je eigen opleiding

Voor een Erasmus+-uitwisseling is er geen centraal Europees aanmeldformulier. De internationale afdeling of Erasmus+-coördinator van je hogeschool of universiteit is het startpunt. Je instelling moet aan het programma deelnemen en de buitenlandse studieperiode moet passen binnen je opleiding. Een toegekende beurs is een bijdrage aan reis- en verblijfskosten; het bedrag hangt onder meer af van de bestemming, beschikbare beurzen en andere ondersteuning. Aan de ontvangende instelling betaal je als Erasmus+-student geen collegegeld, inschrijf- of examengeld. Kleine bedragen voor bijvoorbeeld verzekering of een studentenvereniging kunnen wel voorkomen. Bespreek daarom niet alleen of je geselecteerd kunt worden, maar ook welke kosten overblijven en welke aanvullende ondersteuning voor jouw situatie beschikbaar is.

Leg vast wat thuis meetelt

De afspraken over je onderwijs komen in een Learning Agreement, een overeenkomst tussen jou, je eigen instelling en de gastinstelling. Daarin staan de onderdelen die je gaat volgen en hoe ze thuis worden erkend. Volgens de Europese richtlijnen moeten afgesproken en succesvol behaalde studiepunten volledig worden erkend, zonder aanvullende opdrachten, vakken of examens om ze alsnog voor je diploma te laten tellen. Verandert het vakkenaanbod tijdens een langere uitwisseling, dan moet ook de overeenkomst worden aangepast en door de betrokken partijen worden goedgekeurd. Na afloop levert de gastinstelling een resultatenoverzicht. De praktische controle vóór vertrek is dus concreet: komen de gekozen vakken en de erkenning ervan overeen met wat je eigen opleiding verwacht?

Nederland: ook DUO heeft een eigen procedure

Wie recht heeft op Nederlandse studiefinanciering, kan die bij een tijdelijk verblijf onder voorwaarden laten doorlopen. DUO noemt daarbij inschrijving als voltijdstudent bij een Nederlandse opleiding; de buitenlandse studie of stage moet onderdeel zijn van een Nederlandse voltijd- of duale studie. Daarnaast kun je een ov-vergoeding aanvragen in plaats van het studentenreisproduct. Verandert je woonsituatie door het verblijf, geef dat dan door via Mijn DUO. Voor de ingangsdatum kijkt DUO naar de situatie op de eerste dag van de maand. Voor bepaalde stages bestaan uitzonderingen op de normale inschrijving op een woonadres. Bekijk daarom de instructies voor je eigen verblijf, en regel ook bij terugkeer het reisproduct weer volgens de DUO-procedure.

Vlaanderen: aanvraag en extra steun via je instelling

Voor Vlaamse studenten loopt de Erasmus+-aanvraag eveneens via de eigen hogeschool of universiteit. Die bepaalt wie in aanmerking komt en betaalt de beurs uit. Een bestaande studietoelage blijft volgens de Vlaamse overheid behouden tijdens de maanden in het buitenland. Het Erasmus+-bedrag hangt af van bestemming, duur, studie of stage en persoonlijke situatie. De overheid noemt daarnaast een extra bedrag van 250 euro per maand voor studenten met minder mogelijkheden, zoals beursstudenten en studenten met een functiebeperking. Voor die laatste groep kan de instelling ook ondersteuning op basis van werkelijke kosten aanvragen. Laat de coördinator beoordelen welke regeling op jou van toepassing is; een algemene beschrijving zegt nog niet welk totaalbedrag je krijgt.

Korter weg, met een online onderdeel

Een hele semesterplanning past niet bij iedere student. De Europese programmagids beschrijft daarom ook blended intensive programmes: korte intensieve onderwijsprogramma’s die een verblijf combineren met online samenwerking. Het fysieke onderdeel duurt vijf tot dertig dagen. Voor studenten moet de combinatie minstens drie ECTS-studiepunten opleveren. Het digitale deel is verplicht en draait om gezamenlijk en gelijktijdig werken aan opdrachten die bij het programma horen. Het is dus meer dan zelfstandig een opgenomen college bekijken. Vraag je opleiding of er zo’n programma beschikbaar is en hoe het binnen je studie past. Daarmee wordt de keuze concreter: niet alleen óf je internationaal wilt leren, maar ook welke duur en vorm aansluiten bij je mogelijkheden.

Verder bij de bron

Lees zelf de onderzoeken, uitleg en aankondigingen achter dit verhaal.

Bronnen en werkwijze