Ebolapatiënt in isolatie in Leiden: bezoek aan LUMC kan doorgaan

Een hulpverlener met ebola is donderdagavond 1 oktober aangekomen in het Leids Universitair Medisch Centrum. Het RIVM meldde om 22.00 uur dat de patiënt na terugkeer uit de Democratische Republiek Congo in een speciale behandelkamer is opgenomen. Wie vrijdag een afspraak heeft in het LUMC of iemand wil bezoeken, hoeft volgens het ziekenhuis niets te veranderen: de gewone bezoeken kunnen doorgaan en er gelden voor bezoekers geen aparte maatregelen. Dat praktische bericht is belangrijker dan het enkele feit dat het virus nu binnen de ziekenhuismuren is: de besmette patiënt ligt afgezonderd van de rest van het ziekenhuis.

De aankomst was voorbereid. De hulpverlener werd ziek tijdens werk in Congo, testte daar positief en kwam volgens het LUMC met een speciale vlucht naar Nederland. Voor het vervoer golden voorzorgsmaatregelen; in Leiden volgde opname op de gespecialiseerde isolatieafdeling. Dat is een wezenlijk ander traject dan iemand die zonder bekende diagnose in een volle wachtkamer verschijnt. Het ziekenhuis zegt over isolatiekamers, beschermingsmiddelen en geoefende medewerkers te beschikken. Het meldt niet hoe het met de patiënt gaat en publiceert geen identiteit. Uit het bestaan van een opname valt dus niets af te leiden over het verdere ziekteverloop.

Waarom bezoek mogelijk blijft

Ebola verspreidt zich niet via de lucht zoals griep. Voor besmetting is direct contact nodig met bloed of andere lichaamsvloeistoffen van een zieke, bijvoorbeeld braaksel of speeksel. De Europese gezondheidsdienst ECDC schrijft dat gewoon contact, zoals in dezelfde ruimte zijn, het virus niet overdraagt. Mensen verspreiden het virus doorgaans pas nadat zij klachten hebben gekregen. Daarmee is een patiënt in een aparte behandelkamer iets anders dan een besmettingsbron voor iedereen die door de centrale hal loopt. Het LUMC concludeert op basis van zijn voorzorgsmaatregelen dat overige patiënten en bezoekers geen besmettingsrisico lopen; die geruststelling komt van het behandelende ziekenhuis zelf.

Voor iemand die in het getroffen gebied wél rechtstreeks met een ebolapatiënt of diens lichaamsvocht in aanraking kwam, ligt het anders. Volgens het RIVM verschijnen klachten tussen twee en 21 dagen na een besmetting. Het RIVM en de GGD houden bekende contacten daarom drie weken in de gaten; bij klachten volgt snelle beoordeling en zo nodig afzondering. De ECDC onderscheidt verschillende soorten blootstelling en bijbehorende maatregelen. Dat is gerichte opvolging, geen advies om alle bezoekers van het LUMC te testen. Wie na verblijf in een uitbraakgebied koorts krijgt of denkt te zijn blootgesteld, moet de reis en het mogelijke contact meteen aan een zorgverlener melden, zodat zorg en bescherming kunnen worden georganiseerd.

Ook voor België en de rest van Europa verandert deze opname de algemene risicobeoordeling niet. De ECDC noemt het risico voor de bevolking nog steeds zeer laag, ook al kunnen afzonderlijke patiënten voor behandeling naar Europa worden gebracht. Hulpverleners in een uitbraakgebied staan dichter bij zieke mensen en lopen daarom een ander blootstellingsrisico dan iemand in Nederland of België. De veiligheidsmaatregelen rond deze geplande overplaatsing zijn juist bedoeld om dat verschil niet te laten uitgroeien tot verdere verspreiding. Een zeer laag risico betekent niet dat ebola onschuldig is; het beschrijft hoe onwaarschijnlijk besmetting voor het brede publiek hier is.

De uitbraak in Congo blijft ernstig

De situatie in Congo is intussen veel zwaarder dan die in Leiden. De ECDC registreerde voor de uitbraak 8.224 bevestigde patiënten en 3.982 daaraan gerelateerde sterfgevallen op basis van gegevens tot en met 29 september. Die aantallen zijn meldingen uit een lopende epidemie, geen persoonlijke voorspelling voor de opgenomen hulpverlener. De ziekte vraagt in het getroffen gebied om snelle opsporing, beschermde zorg en opvolging van contacten. De Wereldgezondheidsorganisatie beschreef eind september verspreiding over zeven Congolese provincies, met problemen om zieken vroeg genoeg te bereiken. Juist die context verklaart waarom een hulpverlener daar een groter risico heeft dan een Nederlandse ziekenhuisbezoeker.

De huidige uitbraak wordt veroorzaakt door het Bundibugyo-virus, een van de virussen die ebola-ziekte kunnen geven. Voor deze variant zijn volgens de WHO nog geen specifiek goedgekeurde vaccins of medicijnen. Producten die tegen een andere ebolavariant worden gebruikt, mag je niet zonder bewijs als oplossing voor deze patiënt beschouwen. Wel kan tijdige gespecialiseerde ondersteunende zorg, zoals vocht en behandeling van complicaties, verschil maken. Het LUMC heeft niet bekendgemaakt welke behandeling deze patiënt krijgt. Of de persoon herstelt, valt op basis van de mededelingen van donderdag dan ook niet te beoordelen.

Voor een gewone afspraak in Leiden blijft de conclusie voorlopig eenvoudig: volg je bestaande afspraak of bezoekplan. Wie een specifieke blootstelling in het uitbraakgebied heeft gehad, moet juist niet afgaan op die algemene bezoekersboodschap maar medische instructies voor contacten volgen. Het RIVM zegt de situatie te blijven volgen en pas met een nieuwe update te komen als er bijzonderheden zijn. De status van de patiënt en eventuele nieuwe maatregelen zijn daarmee nog open feiten, geen aanleiding om ze alvast in te vullen. Een volgend bericht van het RIVM of LUMC kan de praktische situatie veranderen; vooralsnog melden beide instellingen dat de opname onder strikte isolatie plaatsvindt.