Amsterdam houdt werkhulp voor asielzoekers: 332 deelnemers hebben nu betaald werk

Amsterdam blijft asielzoekers helpen bij het vinden van betaald werk, ook nadat de gemeentelijke proef eind dit jaar afloopt. De stad maakte op 28 september bekend dat 332 van de 1.017 deelnemers inmiddels een betaalde baan hebben. Nog eens 312 mensen hebben volgens de gemeente een concrete stap richting werk gezet. Voor iemand in een Amsterdamse opvang betekent het besluit dat de Werkdesk met sollicitaties en papierwerk blijft helpen. Het verandert geen landelijk recht: de meeste asielzoekers mogen nog altijd pas werken nadat hun aanvraag zes maanden in behandeling is, en een werkgever moet een werkvergunning regelen.

332 banen, geen 644

De gemeente telt de 332 mensen met betaald werk en de 312 met een vervolgstap op tot 644 deelnemers die ‘richting werk’ zijn geholpen. Die tweede groep heeft dus niet volgens het bericht al een baan. Wat precies als vervolgstap telt, hoe lang de banen duren en hoeveel deelnemers later alsnog uitstromen, staat er niet bij. Ook ontbreekt een vergelijking met een vergelijkbare groep zonder begeleiding. De aantallen laten zien wat de gemeente bij deelnemers registreerde, maar bewijzen niet dat al deze banen zonder de proef onmogelijk waren geweest. De overige 373 deelnemers worden in deze twee uitkomstgroepen niet toegelicht.

Wat verandert de Werkdesk in de praktijk?

Landelijk moeten asielzoekers in principe zelf een baan zoeken; het COA kan advies geven maar bemiddelt niet. Amsterdam voegde in zijn proef juist een Werkdesk toe. Daar bespreekt een medewerker wat iemand kan en wil, helpt met een cv en solliciteren, en zoekt een persoonlijke jobhunter mee. De begeleiding strekt zich uit tot een burgerservicenummer, een bankrekening en de aanvraag van een werkvergunning door de werkgever. Het verschil is dus praktische hulp bij de route naar een baan, geen vrijstelling van de voorwaarden. De stad begon de proef in 2025 en breidde die na de eerste locatie uit naar andere opvangplekken.

De aankondiging van de oorspronkelijke proef noemde precies de hindernissen die werkgevers en kandidaten tegenkomen: zes maanden wachten, een vergunning, een BSN en onzekerheid over de bijdrage aan opvangkosten. De Werkdesk kan helpen die stappen te ordenen en de werkgever bij de aanvraag ondersteunen. Een deelnemer kan daardoor eerder weten wat nodig is en een werkgever krijgt één aanspreekpunt. Of de procedure daardoor daadwerkelijk sneller verloopt, is met de gepubliceerde cijfers niet vast te stellen. Het oorspronkelijke doel betrof bovendien zowel werk als een participatieplek; dat is iets anders dan 332 betaalde banen in het nieuwe bericht.

Voor werkgever en werknemer blijven drempels bestaan

Wie nog geen verblijfsvergunning heeft, heeft voor betaald werk een werkgever nodig die bij het UWV een tewerkstellingsvergunning aanvraagt. De asielaanvraag moet in het algemeen minstens zes maanden lopen, de kandidaat heeft een geldig W-document nodig en het loon moet marktconform zijn. Het UWV vraagt een conceptarbeidscontract, controleert gegevens bij de IND en het COA en beslist uiterlijk binnen vijf weken; bij een compleet dossier streeft het naar twee weken. Dat is een beslistermijn, geen garantie dat iemand dan meteen kan beginnen. Een statushouder, die al een verblijfsvergunning heeft, valt onder andere regels en heeft voor gewoon werk geen TWV nodig.

Ook de inkomsten vragen om een nuchtere uitleg. Iemand met betaald werk krijgt minstens het minimumloon en een contract, meldt het werk bij het COA en betaalt belasting. Wie vanuit de opvang werkt, betaalt daarnaast een eigen bijdrage aan het COA. Bij de berekening blijft een deel van het netto inkomen buiten beschouwing, maar de uiteindelijke bijdrage hangt van inkomen en ontvangen opvang af. ‘Een baan’ betekent dus niet dat het volledige nettoloon vrij besteedbaar is. VluchtelingenWerk wijst bovendien op vertraging bij het krijgen van een BSN en op de wirwar van stappen. Dat zijn juist de punten waarop begeleiding voor een deelnemer verschil kan maken.

Wat zeggen de cijfers buiten Amsterdam?

Het Amsterdamse resultaat past in een bredere stijging van het aantal werkende asielzoekers zonder verblijfsvergunning, maar is daar niet zomaar mee te vergelijken. CBS ziet meer werknemers in recentere groepen die bij het COA zijn ingestroomd. Het instituut waarschuwt dat de groep zonder vergunning in de loop van de tijd sterk van samenstelling verandert en dat ook de economie en landelijk beleid meespelen. In 2023 verdween na een rechterlijke uitspraak de oude grens van 24 werkweken per jaar. Daardoor konden mensen langer blijven werken. De CBS-cijfers meten geen effect van de Amsterdamse Werkdesk en zeggen niets over het aandeel van de 1.017 deelnemers dat juridisch al mocht werken.

Sommige regels zijn juist strenger geworden. Voor asielaanvragen vanaf 12 juni 2026 gelden Europese regels waardoor bijvoorbeeld iemand uit een veilig land van herkomst geen recht op betaald werk heeft, ook niet na zes maanden. De overheid wil de wachttijd voor bepaalde andere asielzoekers verkorten naar drie maanden, maar noemt dat op haar actuele uitlegpagina nog een plan. Een Amsterdamse Werkdesk kan deze grenzen niet opzijzetten. Laat daarom voor een concrete kandidaat eerst controleren welk verblijfsdocument en welke regels gelden, voordat een werkgever een startdatum of contract toezegt.

Waar kun je terecht?

De gemeente vermeldt spreekuren van de Werkdesk bij de opvanglocaties Willinklaan, A&O Hostel en Galaxy. De tijden en de locatie waarvoor een spreekuur bedoeld is, staan op de gemeentelijke pagina en kunnen veranderen; kijk die na voordat je gaat. Wie in een andere opvang verblijft, kan de gemeente vragen welke route daar beschikbaar is. Werkgevers kunnen met de Werkdesk over de begeleiding spreken, maar moeten de vergunning nog steeds zelf bij het UWV aanvragen. Amsterdam zegt dat de proef eind 2026 overgaat in regulier beleid en in de komende vier jaar blijft bestaan. Of dat later meer duurzame banen oplevert, vraagt om gegevens over baanduur en een eerlijke vergelijking met mensen zonder deze hulp.