VS zetten Strafhof op sanctielijst; dagelijkse diensten mogen voorlopig door

De Verenigde Staten hebben op 9 oktober het Internationaal Strafhof in Den Haag als organisatie op hun sanctielijst gezet. Dat vergroot de druk op de dagelijkse bedrijfsvoering van het Hof. Het Amerikaanse sanctiebureau OFAC heeft tegelijk uitzonderingen gepubliceerd, waardoor veel betalingen en diensten voorlopig mogelijk blijven.

Eerder richtten de Amerikaanse maatregelen zich op dertien rechters en aanklagers, schrijft het Hof in zijn reactie. Nu is ook de instelling zelf getroffen. Voor werknemers, organisaties die met het Hof samenwerken en slachtoffers van ernstige misdrijven staat daarmee meer op het spel dan de positie van afzonderlijke medewerkers: de organisatie die onderzoeken en strafzaken uitvoert, moet kunnen blijven functioneren.

Betalingen en dagelijkse voorzieningen

Een tijdelijke vergunning maakt het onderhouden of afbouwen van bestaande activiteiten, contracten en afspraken met het Hof mogelijk tot 7 april 2027, om 00.01 uur Amerikaanse oostelijke zomertijd. Daaronder vallen onder meer bijdragen van verdragslanden, salarissen, zorgverzekeringen, huur en nutsvoorzieningen. Ook bepaalde gewone commerciële diensten en facturen zijn toegestaan. Dat geeft leveranciers en het Hof tijd om lopende werkzaamheden voort te zetten of af te bouwen.

Die ruimte is begrensd: transacties met andere personen die al afzonderlijk zijn geblokkeerd, vallen er niet automatisch onder.

Voor digitale diensten bestaat een afzonderlijke uitzondering, zonder einddatum. Die laat onder andere e-mail, videobellen, samenwerking via internet en bedrijfssoftware toe, inclusief onderhoud, en ook opslag, back-ups en clouddiensten. Andere Amerikaanse regels, waaronder eventuele exportvoorwaarden, blijven wel gelden. Of een leverancier een dienst mag blijven leveren, hangt dus af van de activiteit en de uitzondering die daarop van toepassing is.

Een andere vergunning staat diensten toe die nodig zijn voor de voortdurende detentie van negen met naam genoemde personen, inclusief hun gezondheid, veiligheid en welzijn en de voorzieningen van de detentielocatie. Die uitzondering geldt alleen voor deze negen.

Nederland en EU willen ruimte voor overleg benutten

Buitenlandminister Tom Berendsen noemt de stap in zijn verklaring van 9 oktober een ongewenste escalatie. Nederland wil het Hof als gastland en verdragspartij blijven ondersteunen. Hij benadrukt dat dienstverleners hun werk kunnen voortzetten en dat de periode van zes maanden ruimte biedt voor overleg met andere verdragslanden.

Het Strafhof zegt zelf zijn werk onafhankelijk te willen voortzetten. President Tomoko Akane verbindt die inzet nadrukkelijk aan slachtoffers van ernstige misdrijven. Tegelijk vraagt het Hof de landen die het hebben opgericht om concrete steun, zodat het over de middelen blijft beschikken om zijn taak uit te voeren.

De Europese Unie betreurt de sancties in een verklaring van 10 oktober en vraagt de VS het besluit te herzien. Zij wijst erop dat het Hof personen vervolgt, geen staten, en optreedt wanneer landen ernstige misdrijven niet zelf daadwerkelijk onderzoeken of vervolgen. De EU zegt zo nodig verdere, niet nader genoemde maatregelen te willen nemen om het Hof te laten functioneren.