Letse premier wint verkiezingen, maar heeft met 41 zetels partners nodig

De Verenigde Lijst van de Letse premier Andris Kulbergs heeft de parlementsverkiezingen van zaterdag 3 oktober gewonnen. De officiële voorlopige uitslag geeft de partij 35,3 procent en 41 van de honderd zetels. Voor een meerderheid van alle zetels heeft zij dus nog tien zetels van andere partijen nodig.

Welke partners aansluiten, is van belang voor de koers tegenover Rusland en de steun aan Oekraïne. NOS meldt dat Kulbergs premier wil blijven en samenwerking met twee pro-Russische rivalen afwijst. De dreiging uit Rusland stond centraal in de campagne. Kulbergs pleitte volgens dat verslag voor betere verdediging tegen drones en wilde de defensiebegroting op vijf procent van het nationaal inkomen houden. Rivalen wilden juist meer geld voor sociale voorzieningen en minder steun aan Oekraïne. De verkiezingswinst beslist die begrotingskeuzes nog niet.

Grootste partij is nog geen regeringsmeerderheid

De afstand tot de andere partijen is groot. Letland Eerst staat in de kiescommissietabel op zeventien zetels en de combinatie Soevereine Macht/Nieuwe Letten op vijftien. De winnaar kan dus de grootste fractie vormen, maar regeert daarmee niet automatisch alleen. De tabel is bijgewerkt op 4 oktober om 21.21 uur Letse tijd, 20.21 uur in Nederland en België. De percentages worden berekend over geldige stem-enveloppen, niet uitsluitend over geldige stembiljetten.

De kiescommissie noemt de gepubliceerde cijfers voorlopig en zegt de definitieve officiële uitslag uiterlijk 19 oktober vast te stellen. De zetelverdeling die nu online staat, moet daarom als een actuele tussenstand worden gelezen. Volgens de afzonderlijke verkiezingskalender komt het nieuwe parlement op 3 november voor het eerst bijeen; dan eindigt de zittingsperiode van het vorige parlement. Een uitslag op zondag is dus iets anders dan een nieuw kabinet dat diezelfde dag met een uitgewerkt programma begint.

Ook Nederland en België zijn bij de regio betrokken

Voor Nederlandse lezers is de regio geen losstaand buitenlands veiligheidsdossier. Nederland en Duitsland kondigden op 28 mei aan hun gezamenlijke legerkorps een aansturende NAVO-rol te geven voor landstrijdkrachten in Estland en Letland. Het gaat onder meer om het leiden van oefeningen en voorbereidingen, en zo nodig verdediging. Dat was een eerdere Nederlandse en Duitse toezegging, geen gevolg van de stemming van dit weekend. De aankondiging laat wel zien waarom de veiligheidskeuzes van de komende Letse regering ook bondgenoten raken.

België beschrijft op zijn actuele missiepagina eveneens een bijdrage aan de oostflank van de NAVO: militairen in Litouwen en Roemenië, bewaking van het Baltische luchtruim en inzet op de Baltische Zee en Noordzee. Die verschillende locaties zijn belangrijk: een Belgische bijdrage aan de regio betekent niet dat al die militairen in Letland staan. Sinds januari 2025 richt operatie Baltic Sentry zich bovendien op bescherming van belangrijke infrastructuur onder water, met onder meer fregatten en maritieme patrouillevliegtuigen. Voor militairen en hun families gaat het om bestaande inzet naast een politieke verandering bij een bondgenoot. De verkiezingsuitslag zelf is geen nieuw Belgisch uitzendbesluit.