Wie via de opleiding met AI wil werken, krijgt mogelijk meer keuze zonder steeds naar een andere chatdienst te gaan. SURF kondigde op 24 september aan dat SURF AI vanaf januari 2027 beschikbaar komt voor aangesloten instellingen in het mbo, hbo en universitair onderwijs. Zij bepalen wie welke modellen mag gebruiken. Voor studenten draait het daarmee om twee dingen: wat je school beschikbaar stelt en waar je vraag terechtkomt. De aankondiging geeft Belgische studenten niet automatisch toegang.
De naam SURF AI staat niet voor één nieuwe chatbot die zelf alle antwoorden bedenkt. Het is een combinatie van een chatprogramma, eduGenAI, en een achterliggende rekenvoorziening, de AI-hub. In de chat stel je een vraag; een gekozen taalmodel maakt het antwoord. Zo’n model is de software die tekst verwerkt en genereert. Volgens de documentatie voert de AI-hub die modellen op SURF-servers uit en gebruikt hij vragen niet om modellen verder te trainen. Het chatvenster en het model daarachter zijn dus verschillende onderdelen. De Utrechtse uitleg beschrijft ook het verschil met de eerdere proef: eduGenAI 1 draait volledig op Microsoft Azure; eduGenAI 2 heeft een nieuwe basis met opensourceonderdelen.
Waar gaat je vraag naartoe?
SURF plant twee varianten. Bij de versie met modellen op de eigen AI-hub garandeert SURF dat gegevens het platform niet verlaten. De uitgebreidere versie biedt ook commerciële modellen. Dat verschil is zichtbaar in de huidige Utrechtse proef: de universiteit beschrijft lokale modellen via de AI-hub en commerciële modellen via Microsoft Azure. Dezelfde soort chat kan daardoor een andere gegevensroute hebben, afhankelijk van je modelkeuze.
Binnen Nederland blijven betekent bovendien niet dat alles onmiddellijk wordt gewist. De privacyverklaring voor de AI-hubproef, gedateerd 28 november 2025, zegt dat gewone vragen en antwoorden na verwerking worden verwijderd. Voor gebundelde opdrachten die later worden verwerkt geldt maximaal vijf dagen. Technische logboeken van eindgebruikers blijven dertig dagen bewaard; die bevatten volgens de verklaring geen vraag of antwoord. Dit zijn afspraken over de rekenvoorziening, geen belofte dat ook je zichtbare chatgeschiedenis verdwijnt. De verklaring verwijst gebruikers voor hun privacyrechten naar hun eigen instelling, die bepaalt waarvoor gegevens worden verwerkt.
Ook het prijskaartje hangt van de variant af. De versie met modellen op de AI-hub valt binnen het gezamenlijke dienstenpakket; elke instelling krijgt een basiscapaciteit om te verdelen. SURF moet de precieze berekening en voorwaarden nog toelichten. Commerciële modellen brengen extra verbruikskosten voor de instelling mee. Een schoolaccount betekent dus niet dat iedere student onbeperkt alle modellen kan gebruiken.
Een schoolaccount is geen vrijbrief
Dat verschil is nu al praktisch merkbaar in Utrecht. De universiteit biedt studenten en medewerkers kosteloos toegang tot haar eduGenAI-proef, maar verbiedt daarin vertrouwelijke informatie en persoonsgegevens. Ook automatisch nakijken van studentenwerk is niet toegestaan. Wie een stageverslag wil laten samenvatten, moet dus eerst rekening houden met de inhoud én de regels van de opleiding. Utrecht noemt bovendien een risico op gegevensverlies tijdens de proef. Deze Utrechtse regels gelden voor de huidige proef.
Bescherming van gegevens en betrouwbaarheid van antwoorden zijn twee afzonderlijke vragen. SURF meldde op 1 september 2025 dat Privacy Company twaalf lage privacyrisico’s had gevonden bij onderzoek naar de geplande eduGenAI-omgeving. De aanbevolen maatregelen gingen onder meer over minder persoonsgegevens verwerken en voorkomen dat gebruikers te veel op gegenereerde teksten vertrouwen. SURF koppelde het verkleinen van die risico’s aan daadwerkelijke uitvoering en toetsing van de maatregelen. De beoordeling beschreef daarmee wat nog moest worden geregeld en getest. Ze bewijst niet dat ieder AI-antwoord klopt. Ook in een schoolchat blijft kritisch lezen nodig.
Meer zeggenschap, geen automatisch betere AI
SURF is een coöperatie van het Nederlandse onderwijs en onderzoek. De aangesloten instellingen zijn zelf eigenaar. Zij bundelen daarin het ontwikkelen en inkopen van digitale diensten en het delen van kennis. Op de AI-hub noemt SURF bijvoorbeeld modellen van Mistral en Meta. Beheer van de omgeving en herkomst van het model zijn dus twee verschillende zaken.
Verder bij de bron
Lees zelf de onderzoeken, uitleg en aankondigingen achter dit verhaal.