Rijksdashboard telt 25 geschrapte ICT-projecten

UWV schrapte op 14 oktober de Bemiddelingsservice, waarin sinds 2021 circa 55 miljoen euro is gestoken. Werkzoekenden krijgen daarmee voorlopig niet het beloofde nieuwe systeem dat hen via vaardigheden aan banen zou koppelen. De bestaande dienstverlening blijft doorgaan, zegt UWV. Het besluit roept een bredere vraag op: hoeveel overheidsprojecten stranden, wat kost dat en waarom lukt het niet?

Het Rijks ICT-dashboard telt bij raadpleging op 14 oktober 25 geannuleerde activiteiten. Daarnaast staan er 316 als afgerond, 168 als in uitvoering, vijf in heroriëntatie en twee als nog niet gestart. Die verschillende statussen laten zien waarom alle onafgemaakte projecten samen tellen een vertekend beeld zou geven.

Wat het dashboard meetelt

De telling betreft grote ICT-activiteiten van de Nederlandse rijksoverheid. Volgens de toelichting moet de computertechnologie daarin minstens vijf miljoen euro kosten en essentieel zijn voor het resultaat. Activiteiten met een laag risicoprofiel vallen buiten de definitie. Gewoon onderhoud kan daarom buiten beeld blijven, ook als de uitgaven over meerdere jaren boven die grens uitkomen. De lijst is daarmee geen volledige inventaris van iedere mislukte overheidsaankoop.

Ook de actualiteit heeft grenzen. Ministeries leveren hun eigen gegevens aan en werken die per activiteit minimaal jaarlijks bij. Dat gebeurt eveneens wanneer zij de Tweede Kamer informeren. Een stopzetting kan dus eerder bekend zijn dan zichtbaar worden in dit overzicht. Het aantal van 25 beschrijft de geregistreerde stand; zonder controle van de afzonderlijke dossiers valt een nieuw geval niet zomaar erbij op te tellen.

Ramingen zijn geen verliesrekening

Voor de 173 lopende activiteiten in het kostenoverzicht ligt de gezamenlijke raming inmiddels rond 9,19 miljard euro, ongeveer de helft boven de eerste schatting. Dit bedrag betreft de verwachte projectkosten van lopend werk. Het is geen optelsom van geld dat met geschrapte projecten verloren ging.

Een ander soort stopzetting staat bij Fusion Cloud, de vernieuwing van financiële systemen bij onder meer Economische Zaken. Het project staat met peildatum 15 april 2026 als geannuleerd in het dashboard, vanwege aangescherpte eisen aan digitale soevereiniteit: de overheid wil meer zeggenschap over gegevens en systemen en minder ongewenste afhankelijkheden. De stuurgroep ging daarom opnieuw zoeken naar een passende oplossing. Dat is een andere aanleiding dan onvoldoende vertrouwen in de werking.

Ook hier vergt de rekening nauwkeurig lezen. De tabel vermeldt voor eind 2025 12,79 miljoen euro aan gerealiseerde uitgaven, tegenover een raming van 44,7 miljoen. Bij de peildatum in april staan beide velden op nul. De pagina verklaart niet dat eerder uitgegeven geld is terugbetaald. Wel worden onder meer opgeschoonde gegevens en uitgewerkte werkprocessen meegenomen naar het vervolg. Alleen het laatste tabelbedrag optellen zou die voorgeschiedenis verbergen.

Eerst bouwen, laat toetsen

Bij UWV beschreef het Adviescollege ICT-toetsing al in februari een concreet probleem: er werd volop gebouwd terwijl onvoldoende duidelijk was of het systeem mensen werkelijk beter aan werk hielp. Eisen aan de kwaliteit van de baanvoorstellen waren niet helder genoeg. Een eerdere vergelijking met de bestaande toepassing was te klein en van onvoldoende kwaliteit om zekerheid over de praktijk te geven. Daardoor ontbrak een stevig bewijs voor de beloofde verbetering.

Tegelijk stapelde UWV aanpassingen op elkaar. Een standaardpakket moest in de eigen computeromgeving draaien en gegevens uit bestaande systemen verwerken. Volgens het college werkten teams onvoldoende samen en waren afspraken over gegevensuitwisseling te vrijblijvend. Het advies was om eerst met een kleine groep medewerkers te onderzoeken of de nieuwe aanpak beter werkte. Pas daarna moesten verdere koppelingen en aanpassingen worden doorgezet.

De minister meldde op 12 maart aan de Kamer dat inmiddels acht UWV-adviseurs met een proef waren gestart. UWV zou meer tijd nemen om hun ervaringen te beoordelen voordat het systeem breder in gebruik kwam. De kwaliteit van de baanvoorstellen en de meerwaarde voor medewerkers en cliënten zouden daarbij worden onderzocht. Die reactie beschreef een voorgenomen herstelroute, maanden vóór het besluit om uiteindelijk te stoppen.

In dezelfde brief verdedigde het ministerie de keuze voor de eigen computeromgeving. Daarmee wilde UWV afhankelijkheid van een publieke cloudaanbieder voorkomen. Het project bouwde bovendien voorzieningen die ook elders binnen UWV bruikbaar moesten zijn, waaronder een gezamenlijke database voor vacatures en profielen. De politieke wens om zelf controle te houden verklaart zo een deel van de ingewikkelde bouwopgave. De brief bewijst op zichzelf niet hoeveel die onderdelen uiteindelijk waard zijn.

Ook bestuur en onderhoud tellen

Het probleem reikt verder dan één leverancier of toepassing. In zijn jaarrapportage over 2025 waarschuwt het adviescollege voor te weinig bestuurlijke aandacht voor veiligheid, onderhoud en de rol van opdrachtgever. Onduidelijke eisen en verantwoordelijkheden maken het moeilijk om kwaliteit en kosten te beheersen. Het college zag daarnaast te weinig structureel geld voor onderhoud, waardoor bestaande systemen kwetsbaar en moeilijker bruikbaar worden.

Die bevindingen komen uit onderzoeken naar projecten met grote risico’s of maatschappelijke gevolgen; ze zijn geen representatieve steekproef van alle overheidssoftware. Het college ziet ook verbetering door kleinere stappen en direct bruikbare resultaten. Een terugkerend knelpunt blijft de opvolging: bestuurders zeggen vaak dat zij adviezen overnemen, maar maken onvoldoende duidelijk hoe en wanneer. Daardoor kan de Kamer moeilijk beoordelen of een aangekondigde verbetering daadwerkelijk wordt uitgevoerd.

Bij UWV moet de precieze financiële eindbalans nog volgen. De circa 55 miljoen euro omvat licenties, externe diensten en eigen infrastructuur. Volgens UWV kan een aanzienlijk deel mogelijk opnieuw worden gebruikt; de omvang en waarde worden nog onderzocht. Ook wordt het project geëvalueerd. Hoeveel van de investering uiteindelijk zonder bruikbaar resultaat blijft, staat daarmee nog niet vast.