Nikon trekt prijs voor microscopische video in wegens AI-gebruik

Nikon heeft op 9 oktober de winnaar van zijn microscopische videowedstrijd Small World in Motion gediskwalificeerd. De inzending voldeed volgens het bedrijf niet aan de regels voor generatieve AI. De eerdere uitslag is aangepast. Wie de video gebruikt in een les, presentatie of bericht, kan hem dus niet langer als winnaar aanduiden.

Het gaat om een video van onderzoeker Ning Xu van de Tsinghua-universiteit in China. Die werd gepresenteerd als bewegende trilhaartjes in de luchtwegen van een kind met de zeldzame luchtwegaandoening PCD. Zulke trilhaartjes zijn kleine, haarachtige structuren. De BBC meldde op 9 oktober dat Xu eerder AI-gebruik had erkend, maar meende binnen de regels te zijn gebleven. De omroep heeft hem opnieuw om een reactie gevraagd.

Van twijfel naar een gewijzigde uitslag

Eind september onderzocht Nikon de inzending al, maar zei het toen nog geen overtreding te zien. Xu ontkende volgens de BBC dat AI de oorspronkelijke film, de trilhaartjes of hun beweging had gegenereerd. Hij schreef dat AI hielp kenmerken in gereconstrueerde zwart-witbeelden zichtbaar te maken. Kunstmatige kleuring is gebruikelijk bij microscopie en was toegestaan; het geschil ging over meer dan de kleuren. Ook twee voormalige juryleden uitten volgens de BBC twijfels. Andere onderzoekers wezen op vormen en bewegingen die volgens hen niet bij normale celstructuren pasten.

Nikon zegt de video en ondersteunende stukken opnieuw te hebben beoordeeld en juryleden te hebben geraadpleegd. Het besluit gaat uitsluitend over deze inzending. De diskwalificatie is volgens het bedrijf geen oordeel over de professionele reputatie, wetenschappelijke bijdragen of bedoelingen van de deelnemer.

Robert Hirst van de Universiteit van Leicester, die PCD diagnosticeert, vertelde de BBC dat de getoonde cellen en trilhaartjes volgens hem niet lijken op die van patiënten met PCD. Hij zegt dat de controverse patiënten, artsen, onderzoekers en ondersteuningsnetwerken heeft geraakt. Nikon publiceert in zijn verklaring zelf geen volledige technische analyse van de betwiste film.

Een andere winnaar

De eerste plaats staat nu op naam van Nguyen Nam Nhat uit Vietnam. Zijn inzending toont een kleine rondworm en een eencellige Dileptus in hun microscopische wereld. De aangepaste officiële galerij vermeldt hem als winnaar.

Voor de andere deelnemers draait de correctie ook om eerlijke erkenning. Deelnemer Patrick Hickey vertelde de BBC eerder dat die erkenning voor hem meer betekende dan het prijzengeld. Nikon wil de regels en beoordeling voor toekomstige inzendingen opnieuw bekijken. Nieuwe procedures zijn in de verklaring nog niet uitgewerkt.

De algemene wedstrijduitleg noemt originaliteit, informatiewaarde, technische kwaliteit en visuele impact als beoordelingspunten: criteria voor een beeldwedstrijd. Wie een beeld gebruikt voor een schoolopdracht of uitleg over een aandoening, leest dus beter zelf de herkomst en toelichting dan uitsluitend op een prijs te vertrouwen.