KDE voegt klikken zonder muisknop toe aan Plasma

KDE heeft op 14 oktober een ingebouwde muishulp uitgebracht voor zijn Linux-bureaublad Plasma. Wie de aanwijzer even stilhoudt, kan daarmee een klik uitvoeren zonder een knop in te drukken. De functie in versie 6.8 is bedoeld voor mensen voor wie gewoon klikken moeilijk is. Een aparte toepassing is daarvoor niet meer nodig.

Dat neemt een belemmering weg bij de overstap naar Wayland, het systeem dat vensters op het scherm zet en invoer verwerkt. KDE’s bestaande hulpprogramma KMouseTool werkte alleen met het oudere X11. Ontwikkelaar Sebastian Sauer beschreef dat in september als een bekend toegankelijkheidsprobleem. De nieuwe uitvoering werkt ook met Wayland, dat in Plasma 6.8 de enige mogelijkheid wordt om het bureaublad te starten.

Zo’n klikfunctie is bijvoorbeeld bedoeld voor mensen die wel een aanwijzer kunnen verplaatsen, maar moeite hebben met het indrukken van een knop. Sauer noemt onder meer mobiliteitsproblemen en RSI. Hij beschrijft hoe de bestaande aanpak verschillende handelingen mogelijk maakt: gewoon klikken, dubbelklikken, rechtsklikken en slepen. De bediening gebeurt door de aanwijzer gedurende een ingestelde tijd op dezelfde plek te houden.

Oude programma’s kunnen blijven werken

De verandering betreft de volledige werkomgeving waarin iemand na het inloggen terechtkomt. Losse programma’s die nog X11 nodig hebben, kunnen volgens KDE doorgaans blijven werken via Xwayland, een tussenlaag voor oudere software. KDE maakt daarbij een uitzondering voor enkele bijzondere toepassingen. Vooral programma’s die schermafbeeldingen maken of het scherm delen, kunnen aanpassingen nodig hebben om onder Wayland te werken.

De keuze om de oude werkomgeving te laten vallen werd al in november 2025 aangekondigd. Volgens het Plasma-team gebruikten de meeste gebruikers toen al Wayland. De nieuwe release maakt die aangekondigde overstap werkelijkheid. KDE-toepassingen blijven ook buiten Plasma op X11 ondersteund; het verdwijnen van de inlogkeuze is dus geen algemeen einde van die programma’s.

Ook blijven er beperkingen over. KDE’s actuele overzicht noemt onder meer het niet kunnen herstellen van de positie van gewone Wayland-vensters en ontbrekende functies voor sommige tekentabletten. Voor wie de oude X11-werkomgeving nodig heeft, vermeldt dat overzicht ondersteuning van Plasma 6.6 LTS tot begin 2029 en van Plasma 6.7 tot begin 2027. Welke versie beschikbaar blijft, hangt mede af van de gekozen distributie.

Update komt per distributie

Een release door KDE betekent nog niet dat iedere Linux-computer de update meteen ontvangt. Bij Arch Linux stond donderdag 15 oktober het pakket voor de normale werkomgeving nog op versie 6.7.5. Versie 6.8.0 stond in de afzonderlijke testverzameling. Dat is een concreet verschil tussen beschikbare bronsoftware en een update die de eigen Linux-aanbieder al als gewone versie verspreidt.