ASML verwacht ook in 2028 te weinig chipmachines te kunnen leveren

Chipfabrieken die hun productie willen uitbreiden, moeten volgens ASML ook in 2028 rekening houden met een tekort aan nieuwe machines. Het Nederlandse bedrijf verwacht dat zijn geplande leveringen in 2027 én 2028 de vraag niet dekken. Dat meldde het op 14 oktober bij de kwartaalcijfers. ASML onderzoekt daarom een verdere uitbreiding voor 2028.

De vraag neemt volgens topman Christophe Fouquet vooral toe doordat klanten meer investeringen in kunstmatige intelligentie verwachten. Sommige klanten tonen al belangstelling voor bestellingen voor 2029 en 2030. Dat zijn nog geen geplaatste orders. De uitbreiding van chipfabrieken wordt daarmee steeds verder vooruit gepland.

In juli had ASML voor twee belangrijke soorten machines al 30 procent meer productiecapaciteit in 2027 aangekondigd. Voor 2028 onderzocht het nog eens 30 procent groei. Het gaat om de gangbare EUV-machines (low-NA) en DUV-immersionmachines, die verschillende stappen in de chipproductie verzorgen. Twee opeenvolgende stijgingen van 30 procent betekenen samen 69 procent groei ten opzichte van het beginpunt. De onderstaande grafiek rekent dat eerdere plan om naar een index; zij toont geen daadwerkelijk geleverde machines.

Machines achter de chips

Een lithografiemachine gebruikt licht om een patroon op een siliciumschijf aan te brengen. Op die schijf zit een lichtgevoelige laag. Het licht draagt het ontwerp over, ongeveer zoals bij het afdrukken van een foto, maar dan op een veel kleinere schaal. Door heel fijne patronen te maken, kunnen fabrikanten veel elektronische schakelingen op een chip plaatsen. ASML levert de apparatuur waarmee dat gebeurt; de klanten gebruiken die apparatuur in hun eigen fabrieken.

Daarmee is een chip nog niet klaar. Fabrieken brengen materialen aan, verwijderen delen daarvan en herhalen bewerkingen om meerdere lagen te maken. Daarna worden chips getest en uit de schijf gehaald. Meer ASML-machines leveren dus pas meer bruikbare chips op wanneer ook de andere stappen kunnen meegroeien. Voor gebruikers van telefoons en AI-diensten gaat het om de fysieke productie achter hun apparatuur. De nieuwe verwachting geeft op zichzelf geen uitsluitsel over de winkelprijs of beschikbaarheid van een bepaald toestel.

ASML probeert klanten ook meer te laten produceren met machines die al in hun fabriek staan. Financieel directeur Roger Dassen zegt in de toelichting op de kwartaalcijfers dat upgrades relatief snel extra capaciteit kunnen opleveren binnen de bestaande fabrieksruimte. Dat is een andere route dan wachten op een extra machine en daarvoor ruimte vrijmaken. Het bedrijf werkt aan meer van zulke verbeteringen. De opbrengst hangt daarbij af van de bestaande apparatuur en de beschikbare upgrade; ASML noemt geen algemeen percentage voor iedere fabriek.

Ook leveranciers moeten meegroeien

De uitbreidingsvraag raakt ook bedrijven buiten ASML. In het jaarverslag over 2025 telt het concern 1.600 leveranciers in Nederland, goed voor 34 procent van zijn totale inkoopuitgaven. Dat omvat zowel productieonderdelen als andere aankopen. Het verslag noemt daarnaast leveranciers die cruciaal zijn omdat zij een uniek onderdeel leveren, de enige bron zijn of moeilijk snel kunnen worden vervangen. Soms duurt overstappen naar een alternatief langer dan twaalf weken. De Nederlandse vestiging van ASML betekent dus niet dat alle benodigde onderdelen direct in eigen huis beschikbaar zijn. De leverancierscijfers beschrijven 2025, niet de verdeling van eventuele nieuwe orders.

Nieuwe leveranciers toevoegen kost eveneens voorbereiding. In een eerdere uitleg over de keten beschrijft ASML hoe zulke bedrijven moeten leren voldoen aan zijn eisen voor kwaliteit en levering. Speciale teams begeleiden die overgang. Onderdelen kunnen tijdens de ontwikkeling bovendien snel veranderen, terwijl de aantallen relatief klein blijven. Opschalen vraagt daardoor ook samenwerking met bedrijven die onderdelen maken en controleren. Een grotere productiehal alleen lost die afhankelijkheid niet op; de toelevering moet bij de uitbreiding passen.

Naast upgrades werkt ASML aan snellere nieuwe machines. Voor de NXE:3800F noemt het bedrijf 260 siliciumschijven per uur, tegenover 230 nu. De introductie staat gepland voor 2027, aanvankelijk in kleine aantallen. ASML verwacht vooral vanaf 2028 meer effect. Hoeveel extra machines de onderzochte uitbreiding voor 2028 uiteindelijk oplevert, is nog niet bekend.