Kamer steunt identiteitscontrole bij seksadvertenties; regels gelden nog niet

De Tweede Kamer heeft op 6 oktober strengere controles voor seksadvertentiewebsites aangenomen. Het voorstel van Diederik Boomsma en Mirjam Bikker kreeg steun van alle fracties behalve de PVV. Voor sekswerkers betekent het plan extra controles om een advertentie te plaatsen. Dat moet minderjarigen en uitgebuite personen beter beschermen. De stemming verplicht websites vandaag nog niet tot de nieuwe werkwijze: de wet is nog niet van kracht.

De verandering komt na jaren van afspraken met websites. Nieuwsuur beschrijft hoe politie, Openbaar Ministerie en advertentieplatforms in 2018 een convenant sloten om mensenhandel beter te herkennen. Toch staan volgens de reportage nog steeds minderjarigen in advertenties. CKM-hoofd Shamir Ceuleers zegt tegen Nieuwsuur dat de beloofde verbetering uitbleef. Dat is de achtergrond van de politieke keuze: voortaan moet de controle minder afhangen van wat een website vrijwillig belooft. Het gaat om bescherming van mensen die worden aangeboden, niet om een bewijs dat elke volwassen sekswerker slachtoffer is.

Een nieuw account alleen is niet genoeg

Volgens het aangenomen amendement moeten adverteerders én aangeboden personen met een identiteitsbewijs en een gezichtsfoto van die dag worden gecontroleerd. Zij moeten minstens achttien zijn. Bij iedere nieuwe of gewijzigde advertentie moet een nieuwe gezichtsfoto bevestigen dat dezelfde persoon wordt aangeboden. Die foto moet na controle direct worden vernietigd. Dat betreft gespecialiseerde websites in Nederland of websites die zich op een Nederlands publiek richten.

Naam, geboortedatum, telefoonnummer en internetgegevens van adverteerders blijven twee jaar na de laatste plaatsing bewaard, opvraagbaar door een opsporingsambtenaar. Websites moeten een zichtbaar meldpunt bieden en verdachte advertenties direct ontoegankelijk maken totdat een melding is beoordeeld.

Het Belgische besluit van 18 mei 2024, waarop de indieners zich beroepen, laat zien hoe bescherming en gegevensbewaring samenkomen. Daarin staan ook een identiteitsbewijs, een gezichtsfoto van de dag van het plaatsingsverzoek en verwijdering van de foto na controle. Tegelijk schrijft dat besluit voor dat onder meer een kopie van het identiteitsbewijs drie jaar na het einde van het contract wordt bewaard. Dat is een andere termijn én een ander beginpunt dan in het Nederlandse amendement. Foto verwijderen betekent dus niet dat alle persoonlijke informatie meteen verdwijnt.

Waarom de minister liever wilde wachten

Minister David van Weel ontraadde het amendement tijdens het debat op 28 september. Hij wilde voor het einde van het jaar een eigen plan van aanpak uitwerken en de gebruikelijke stappen voor wetgeving volgen. Boomsma vond dat verder wachten opnieuw een wettelijk traject zou betekenen, terwijl het dossier al jaren speelt. De Kamer koos op 6 oktober toch voor de aanvulling. Dat politieke besluit is nog geen praktijkproef: uit de stemming blijkt niet hoeveel misbruik de controles zullen voorkomen of hoe goed websites ze uitvoeren.

De volgende stap ligt bij de Eerste Kamer. Haar commissie voor Justitie en Veiligheid bespreekt op 13 oktober de procedure; dat is geen aangekondigde eindstemming. Ook staat nog geen ingangsdatum vast: de wet moet op een later, bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip gaan gelden. Voor iemand die nu adverteert is er daardoor nog geen nieuwe landelijke deadline om een foto aan te leveren. De Eerste Kamer moet nog beslissen over het hele wetsvoorstel.