Europese privacywaakhonden willen duidelijker signaal op camerabril

Camerabrillen moeten duidelijker laten merken wanneer ze iemand filmen. Dat schrijft het Europees Comité voor gegevensbescherming (EDPB) dinsdag 13 oktober in een eerste gezamenlijk advies aan makers en gebruikers. De aanbevelingen zijn ook relevant voor Nederland en België en veranderen de privacywet niet.

Het comité noemt opvallende lampjes, geluid en herkenbare ontwerpen. Een wit lampje kan op een weerspiegeling lijken. Signalen moeten moeilijk te omzeilen zijn. Verder pleit het voor bescherming die vanzelf werkt, zoals omstanders onherkenbaar maken waar dat kan. De verklaring is voorlopig advies; een termijn waarop fabrikanten alles moeten hebben aangepast, ontbreekt.

Bij Meta-brillen zit al een wit opnamelampje voorop. Volgens de uitleg van het bedrijf, bijgewerkt op 23 juli, knippert het kort bij een foto en gedurende een video. Meta zegt dat de camera stopt als afdekking of beschadiging van het lampje wordt ontdekt. De drager hoort ook een sluitergeluid; een geluid dat op afstand hoorbaar is, noemt Meta onpraktisch. Gewone foto’s en filmpjes voor de galerij worden volgens het bedrijf eerst op de bril bewaard. De gebruiker kiest wanneer die naar de telefoon gaan en of ze vervolgens worden gedeeld. Dit zijn beschrijvingen van de fabrikant, geen door ons uitgevoerde praktijktest.

Hoe valt een opname op?

Dat omstanders gewaarschuwd willen worden, blijkt uit een Franse enquête van Toluna Harris Interactive voor toezichthouder CNIL. Van de 2.128 volwassenen wilde 91 procent weten wanneer een bril foto’s of video’s maakt. Het online onderzoek liep van 22 tot en met 29 januari 2026. Onder degenen die een waarschuwing wilden, liepen de voorkeuren voor het soort signaal uiteen. De uitkomsten beschrijven Franse opvattingen; ze meten niet hoe goed mensen een lampje werkelijk zien.

De EDPB verwijst daarnaast naar onderzoek van socioloog Yann Bruna, dat al op 1 oktober online stond. Hij sprak tussen maart en augustus met 22 mensen: zeven gebruikers en vijftien niet-gebruikers. De gesprekken laten zien waarom een camera op ooghoogte aantrekkelijk kan zijn. Gebruikers kunnen iets vastleggen terwijl ze hun handen voor een andere bezigheid nodig hebben. Ook beschrijft het rapport hulp voor iemand met een visuele beperking.

Tegelijkertijd vertellen deelnemers over opnames die later als bewijs in persoonlijke conflicten worden gebruikt. Zo verandert een gesprek tussen bekenden als één persoon beelden kan terughalen en verspreiden. De interviews geven voorbeelden van dat spanningsveld, geen cijfers over hoe vaak het voorkomt. Bruna werkte als externe onderzoeker; zijn conclusies zijn niet automatisch het officiële standpunt van de Europese toezichthouders.

Een lampje regelt geen toestemming

Voor Nederlandse gebruikers geldt de bestaande uitleg van de Autoriteit Persoonsgegevens. Een herkenbaar persoon op beeld levert persoonsgegevens op. Een privéopname van een verjaardag thuis kan onder de uitzondering voor persoonlijk gebruik vallen, zolang de beelden privé blijven of slechts in heel kleine kring worden gedeeld. Bij bredere verspreiding op sociale media vervalt die uitzondering. Dan is volgens de AP meestal toestemming nodig van de mensen in beeld. Een brandend lampje volstaat volgens de toezichthouder ook niet als informatie aan omstanders: mensen moeten weten dat iemand hen wil filmen en de mogelijkheid krijgen buiten beeld te blijven. Deze regels gelden ook voor andere camera’s, waaronder die in telefoons.

In België wijst de Gegevensbeschermingsautoriteit bovendien op het verschil tussen een foto maken en die gebruiken. Wie voor een bepaald doel instemt met een opname, geeft daarmee niet vanzelf toestemming voor ieder later gebruik. Voor het recht op afbeelding bestaan uitzonderingen. Iemand die een ondergeschikt onderdeel vormt van een foto van een monument op een openbare plek, hoeft volgens de Belgische uitleg in beginsel geen toestemming voor verder gebruik te geven. Een persoon die juist het hoofdonderwerp is, valt onder een andere beoordeling. De omgeving, het doel en de manier waarop iemand in beeld komt, blijven dus van belang.