Eigen risico stijgt waarschijnlijk naar 400 euro: dit verandert voor je zorgrekening

Het verplichte eigen risico voor de Nederlandse zorgverzekering gaat in 2027 waarschijnlijk van 385 naar 400 euro. Op dinsdag 29 september werd duidelijk dat de Tweede Kamer niet op tijd een spoedwet behandelt om die verhoging te stoppen. Voor iedereen van 18 jaar en ouder met een Nederlandse basisverzekering betekent dat: als je volgend jaar genoeg zorg gebruikt waarvoor eigen risico geldt, betaal je maximaal 15 euro meer zelf dan dit jaar. Wie die zorg niet gebruikt, krijgt geen extra eigenrisicorekening. De definitieve premie van je verzekeraar volgt pas in november.

Het kabinet had die 400 euro al op Prinsjesdag aangekondigd. Nieuw is dat de poging om de verhoging vóór de deadline tegen te houden geen meerderheid of tijd lijkt te krijgen. Volgens de NOS moet een wetswijziging door beide Kamers vóór 1 oktober rond zijn om verzekeraars duidelijkheid te geven. Er komt nog een debat met de minister, maar dat staat te laat gepland om die route tijdig af te ronden. Dit is dus geen nieuwe stemming vóór 400 euro; het bestaande mechanisme krijgt weer ruimte nadat het bedrag jarenlang was bevroren.

Van bevriezing naar verhoging

De stap van 385 naar 400 euro is klein op papier, maar wel een ommekeer: het verplichte bedrag bleef jarenlang gelijk. De eerdere wet hield die bevriezing nog tot en met 2026 in stand. Nu laat het kabinet het bedrag weer meestijgen met de zorgkosten. Het kabinet had eerst een veel hogere grens voor 2027 voorgesteld, maar daarvoor bleek geen meerderheid. Het nog oudere plan om naar 165 euro te gaan, is eveneens geschrapt. De actuele kabinetsraming voor 2027 is dus 400 euro, niet een van die eerdere bedragen.

Eigen risico is de eerste rekening voor bepaalde zorg uit het basispakket, zoals veel ziekenhuiszorg, geneesmiddelen of onderzoeken. Je betaalt alleen voor zorg die je daadwerkelijk gebruikt en die onder het eigen risico valt. Stel dat zulke zorg je in één kalenderjaar 600 euro kost: in 2026 betaal je daarvan maximaal 385 euro zelf, bij een verplicht bedrag van 400 euro in 2027 maximaal 400 euro. Zijn de relevante kosten slechts 200 euro, dan betaal je in beide jaren 200 euro. De verhoging is dus geen automatische afschrijving van 15 euro bij iedereen.

Een bezoek aan de huisarts of huisartsenpost valt niet onder het eigen risico. Een onderzoek of behandeling na verwijzing kan wél meetellen. Ook kraamzorg, verloskundige zorg en wijkverpleging zijn uitzonderingen; voor sommige zorg geldt daarnaast een aparte eigen bijdrage. Vergoedingen uit een aanvullende verzekering vallen buiten het verplichte eigen risico, maar kunnen eigen kosten hebben. Kinderen onder de 18 betalen geen verplicht eigen risico. Wie in de loop van 2027 achttien wordt, betaalt volgens de huidige regeling pas vanaf de daaropvolgende maand een naar resterende maanden berekend deel. Controleer vóór een behandeling welk deel je polis vergoedt.

De hogere grens raakt vooral mensen die vaak zorg gebruiken waarvoor eigen risico geldt: zij maken het bedrag eerder op en voelen die 15 euro verschil. Voor iemand met weinig zorggebruik verandert de eigenrisicorekening mogelijk niet. Wie vrijwillig een extra eigen risico kiest in ruil voor premiekorting, neemt daarbovenop een betalingsrisico. De korting moet je afzetten tegen wat je kunt opvangen wanneer je toch zorg nodig hebt; zonder de polisvoorwaarden van 2027 is geen algemene voordeligste keuze aan te wijzen.

Premie en toeslag zijn nog niet definitief

Los van dit bedrag verwacht het kabinet dat de gemiddelde basispremie in 2027 ongeveer 169 euro per maand wordt, 12,50 euro meer dan dit jaar. Dat is een landelijke raming, geen prijskaartje van jouw verzekeraar. De eigenrisicostijging maakt op zichzelf de premie volgens het kabinet lager dan die bij een lagere eigenrisicogrens zou zijn, maar de totale zorgkosten nemen tegelijk toe. Je kunt daarom niet simpelweg 15 euro extra eigen risico aftrekken van je maandpremie. Verzekeraars moeten hun echte premies en voorwaarden voor 12 november bekendmaken; vergelijk dan het hele pakket.

Het kabinet verwacht dat de maximale zorgtoeslag voor alleenstaanden in 2027 stijgt tot ongeveer 140 euro per maand. Of jij iets krijgt, hangt af van je inkomen, vermogen en eventuele toeslagpartner. De raming is niet de toeslag voor iedereen en nog geen vastgesteld bedrag voor jouw huishouden. Als je een Nederlandse zorgverzekering hebt en achttien wordt, vraag je zorgtoeslag zelf aan; het inkomen van je ouders telt daarvoor niet mee, ook niet als je thuis woont. Voor Belgische lezers met alleen een Belgische verzekering gelden deze Nederlandse bedragen niet.

Heb je moeite om een zorgrekening in één keer te betalen, vraag dan je verzekeraar om het eigen risico gespreid af te rekenen. Volgens het Zorginstituut kan dat zonder extra kosten; bij vooruitbetaling krijg je ongebruikt eigen risico terug. Dat voorkomt geen zorgkosten, maar kan een onverwachte rekening beter over het jaar verdelen. De verzekeraar kan een nota bovendien pas maanden na de behandeling sturen. Reserveer dus liever op basis van zorg die je verwacht dan op basis van wat er deze maand toevallig al is afgeschreven.

Wat kun je nu doen?

De praktische keuze komt in november. Leg dan niet alleen de premie naast die van 2026, maar ook contracten met jouw zorgverleners, aanvullende zorg en de korting voor vrijwillig extra eigen risico. Een goedkoper geprijsde polis kan meer eigen kosten bij een niet-gecontracteerde behandelaar meebrengen. Je kunt bij dezelfde verzekeraar je polis aanpassen of overstappen. Sluit je uiterlijk 31 december een nieuwe polis af, dan zegt de nieuwe verzekeraar de oude doorgaans op. Zeg je zelf op, dan heb je tot 1 februari om een nieuwe verzekering af te sluiten met terugwerkende kracht vanaf 1 januari.

Je hoeft nu geen nieuwe polis te kopen vanwege het Kamerbericht. Je eigen maandlasten worden duidelijker met premie, toeslag en polisvoorwaarden later dit najaar. Wie zorg verwacht, kan alvast een buffer voor maximaal 400 euro verplicht eigen risico plannen, tenzij een leeftijdsgrens of uitzondering geldt. Het gaat om een jaarlijks maximum voor bepaalde zorg, niet om een rekening die iedereen automatisch betaalt.