Wie in een café of op school naast iemand met een gewone bril zit, ziet niet altijd of er een camera in het montuur zit. De Consumentenbond heeft Meta op 29 september formeel gevraagd zijn camerabril en de standaardinstellingen binnen twee weken aan te passen. Anders wil de organisatie naar de rechter stappen. Voor omstanders verandert vandaag nog niets: er is een sommatiebrief verstuurd, geen vonnis uitgesproken en ook nog geen rechtszaak begonnen. Juist dat verschil is belangrijk als je nu zo’n bril tegenkomt.
De eis draait om meer dan een lampje. Volgens de Consumentenbond kunnen herkenbare voorbijgangers zonder toestemming worden opgenomen en kan Meta beelden voor AI gebruiken. De organisatie vindt dat het waarschuwingslampje onvoldoende zichtbaar is en dat de bril te makkelijk stiekem kan filmen. Dat zijn haar beschuldigingen en eisen; een rechter heeft Meta in deze kwestie nog niet veroordeeld. Meta zegt zelf dat een wit lampje knippert bij foto’s en video’s voor de galerij en dat de camera uitgaat wanneer het lampje is afgedekt of beschadigd.
Wat is er getest?
De Consumentenbond heeft die laatste belofte zelf getest met één Ray-Ban Meta Wayfarer. Bij een gewone sticker stopte de opname, maar met een speciale sticker kon de bril volgens de organisatie toch filmen. De laatste controle was op 2 september met softwareversie 127. Dat toont een concreet probleem bij dat geteste exemplaar en die versie. Het bewijst niet dat iedere camerabril, ieder model of iedere latere update hetzelfde doet. In fel zonlicht of op afstand vond de organisatie het lampje bovendien moeilijk te zien.
De Nederlandse Autoriteit Persoonsgegevens waarschuwde op 22 september al dat beelden van herkenbare mensen persoonsgegevens zijn. Een lampje alleen informeert omstanders volgens de toezichthouder onvoldoende. Voor strikt persoonlijk of huishoudelijk gebruik kan een uitzondering gelden; breed delen of online zetten is iets anders. Dan moet er een geldige reden zijn om de beelden te verwerken en moeten betrokkenen weten wat ermee gebeurt. De AP onderzoekt verdergaande maatregelen en raadt gevoelige locaties aan camerabrillen zo nodig via huisregels te weren. Dat is geen landelijk draagverbod.
Dat onderscheid is ook voor gebruikers praktisch. Een foto van vrienden bewaren op je eigen apparaat is iets anders dan een filmpje van onbekenden online zetten of een AI-assistent laten meekijken. Meta zegt dat gewone foto’s en video’s eerst op de bril blijven tot je ze naar je telefoon haalt. Maar bij delen of AI-gebruik kunnen gegevens volgens het bedrijf naar zijn diensten gaan. Lokale opslag van één opname betekent dus niet dat alles lokaal blijft, laat staan dat een Europese gebruiker zeggenschap over Meta’s verwerking heeft.
In België geldt eveneens bescherming van herkenbare mensen, maar de Nederlandse sommatiebrief is geen Belgische uitspraak. De Belgische Gegevensbeschermingsautoriteit maakt bovendien onderscheid tussen toestemming om een opname te maken en toestemming om die te publiceren. Wie instemt met een foto, stemt dus niet automatisch in met een post op sociale media. In Nederland kun je bij online publicatie om verwijdering van je persoonsgegevens vragen; de AP legt uit dat toestemming kan worden ingetrokken. Of dat in een concreet geval moet gebeuren, hangt van de omstandigheden af.
Waarom dit nu telt
De juridische stap zet druk op de fabrikant, maar geeft je op straat nog geen nieuwe knop om een camera uit te zetten. Zie je een opname op een plek waar je privacy verwacht, vraag dan direct wat wordt vastgelegd; een school, café of poppodium kan eigen huisregels hebben. Staat er herkenbaar beeld van jou online, vraag de plaatser of het platform om verwijdering en leg de link vast. Dat lost een onzichtbare opname achteraf niet altijd op. Het laat wel zien waarom de ontwerpvraag niet alleen bij de drager hoort.
Ons oordeel is dat Meta het voor omstanders veel duidelijker moet maken wanneer de camera of AI-functie actief is, en dat een signaal ook tegen simpele afdekking moet kunnen. Een zichtbare telefooncamera is in dit opzicht eerlijker, al kun je daarmee natuurlijk óók iemands privacy schenden. Een bril zonder camera neemt het risico van verborgen opname weg, maar biedt niet hetzelfde gemak voor wie handsfree beeld gebruikt. De afweging is dus niet dat alle slimme brillen weg moeten. Wel dat gemak voor de koper niet vanzelf zwaarder weegt dan de vrijheid van mensen eromheen.
Verder bij de bron
Lees zelf de onderzoeken, uitleg en aankondigingen achter dit verhaal.