De Autoriteit Persoonsgegevens onderzoekt twee organisaties die op hun website geen direct zichtbare knop aanbieden om trackingcookies te weigeren. Dat meldt de toezichthouder op 16 oktober. Beide organisaties kregen eerder uitleg en een waarschuwing, maar bleven volgens de AP een misleidende cookiebanner gebruiken.
De afgelopen maanden waarschuwde de AP ongeveer honderd organisaties, onder meer in de media, zorg en verzekeringsbranche. Zo’n 70 procent paste de banner daarna aan. De twee onderzochte organisaties worden niet bij naam genoemd. Een onderzoek kan tot een boete leiden; een opgelegde boete meldt de AP nu niet.
De inzet is de keuze om tijdens het internetten gevolgd te worden. Trackingcookies kunnen bezochte pagina’s en interesses aan elkaar koppelen, ook wanneer iemand tussen websites wisselt. Daarmee kunnen advertentiebedrijven een profiel opbouwen en gerichte advertenties tonen. Een naam is daarvoor niet noodzakelijk: een herkenbaar apparaat of een combinatie van gegevens kan voldoende zijn om dezelfde bezoeker opnieuw te herkennen. De AP benadrukt daarom dat ook gegevens zonder naam nog persoonsgegevens kunnen zijn. De website moet uitleggen welke gegevens zij verzamelt, met welk doel en wie ze ontvangt.
Weigeren op hetzelfde scherm
Een duidelijke banner zet accepteren en weigeren naast elkaar op hetzelfde scherm. Bij een misleidende variant staat alleen accepteren meteen in beeld en moet de bezoeker voor weigeren verder zoeken of extra klikken. Ook een nauwelijks leesbare link tussen andere tekst maakt de keuze ongelijk. De AP verlangt dat beide mogelijkheden even gemakkelijk zijn. Extra uitleg mag op een volgend scherm staan, zolang de eerste melding al duidelijk maakt waarvoor gegevens worden gebruikt en of ze met andere partijen worden gedeeld.
Dat betekent niet dat iedere cookie eerst een toestemmingsvenster nodig heeft. Functionele cookies kunnen bijvoorbeeld onthouden welke producten in een winkelmandje zitten of welke taal iemand heeft gekozen. Daarvoor is volgens de Nederlandse uitleg geen toestemming nodig. Ook beperkte bezoekersstatistieken kunnen onder een uitzondering vallen als ze geen of geringe gevolgen voor de privacy hebben. Het afwijzen van volgcookies hoeft zulke basisfuncties dus niet uit te schakelen. Het doel en de gevolgen van het verzamelen bepalen welke voorwaarden gelden.
In België hanteert de Gegevensbeschermingsautoriteit dezelfde praktische maatstaf voor de eerste keuze: naast alles aanvaarden moet op dezelfde laag ook het weigeren van niet strikt noodzakelijke cookies mogelijk zijn. De Belgische uitleg noemt bovendien sturende kleuren, lettergroottes en plaatsing als mogelijke vormen van misleiding. Bezoekers moeten kunnen begrijpen wat hun keuze doet. Voor een website die zich op jongeren richt, vraagt de toezichthouder uitdrukkelijk om taal die dat publiek begrijpt. Daarom moet al vóór de keuze duidelijk zijn wie de gegevens verzamelt en hoe de bezoeker toestemming later kan intrekken. Een aankoop bevestigen of aan een spel deelnemen geldt volgens de Belgische uitleg niet vanzelf als toestemming voor cookies.
Waarschuwen gaat vooraf aan onderzoek
De aanpak bouwt voort op eerdere controles. Op 11 november 2025 meldde de AP dat zij ruim tweehonderd websites had gewaarschuwd en dat ongeveer driekwart de banner had aangepast. De toezichthouder kondigde toen al stappen tegen weigeraars aan. Handhaving begon dus al vóór deze aankondiging. De percentages uit beide berichten beschrijven verschillende rondes en aantallen. Daaruit valt niet af te leiden dat alle Nederlandse websites inmiddels beter of slechter met toestemming omgaan.
Voor bezoekers is een zichtbare weigerknop naar ons oordeel een wezenlijke verbetering: hun voorkeur kan meteen worden uitgevoerd, zonder dat weigeren meer moeite kost dan accepteren. Europese privacyregels krijgen zo betekenis in een alledaagse handeling. Het toezicht blijft wel afhankelijk van wat websites vervolgens werkelijk doen met die keuze. De AP schrijft voor dat trackingcookies pas na toestemming mogen worden geplaatst en niet nadat iemand heeft geweigerd. Toestemming moet bovendien weer ingetrokken kunnen worden. Over de uitkomst en afrondingsdatum van de twee onderzoeken doet de AP nog geen mededeling.
Verder bij de bron
Lees zelf de onderzoeken, uitleg en aankondigingen achter dit verhaal.