UWV biedt excuses aan na onderzoek naar ongelijke behandeling bij boetes

UWV biedt op 5 oktober excuses aan na een onderzoek van AD en EenVandaag naar racisme en discriminatie bij de afdeling Handhaving. Volgens de reportage krijgen mensen met een niet-Nederlandse achternaam relatief vaker en hogere boetes. Voor uitkeringsgerechtigden raakt dat rechtstreeks aan hun inkomen en aan de vraag of hun dossier eerlijk wordt behandeld. UWV zegt dat de aangehaalde analyse geen harde conclusies over structurele ongelijke behandeling toelaat.

De journalisten spraken tien huidige en voormalige medewerkers en bekeken vertrouwelijke documenten. Een interne analyse uit december 2025 wees volgens hun reportage op afwijkende boete-uitkomsten en de noodzaak van vervolgonderzoek. Welke dossiers precies zijn vergeleken, is niet openbaar bekend. De reportage beschrijft daarnaast discriminerende opmerkingen over collega’s en cliënten en zegt dat een geschrapt herkomstcriterium nog leesbaar bleef in een werkinstructie.

Onderzoek moet verschillen verklaren

UWV stelt daartegenover dat de gebruikte gegevens en onderzoeksmethode onvoldoende geschikt zijn om structurele discriminatie vast te stellen. Een apart extern onderzoek naar gelijke behandeling bij de handhaving loopt volgens UWV al; de resultaten worden dit najaar verwacht. Herkomst of nationaliteit mogen bij fraudeonderzoek geen rol spelen. Over een omstreden werkinstructie zegt UWV dat het herkomstcriterium in 2020 officieel is geschrapt en in 2025 volledig verwijderd. Dat is de lezing van de organisatie, geen onafhankelijk vastgestelde uitkomst van Nxt.

Wie discriminatie ervaart, kan dat melden bij Bureau Integriteit en Veiligheid via integriteit@uwv.nl of per brief. Volgens de bestaande meldprocedure neemt een medewerker binnen één werkdag contact op om te bespreken wat er gebeurde en waarom de melder zich gediscrimineerd voelt. Het bureau beoordeelt vervolgens of er aanleiding is voor onderzoek. Uiterlijk binnen drie maanden volgt bericht over de beslissing en een eventuele vervolgstap. Dat is dus geen toezegging dat iedere melding tot een onderzoek leidt. UWV verwijst ook naar discriminatie.nl en het College voor de Rechten van de Mens als andere meldpunten.

Een melding verandert de boetebeslissing niet

Een melding over bejegening en bezwaar tegen een beslissing hebben verschillende doelen. Bij bezwaar beoordeelt een andere medewerker de oorspronkelijke beslissing opnieuw. UWV beschrijft dat het binnen vijf werkdagen na ontvangst belt over de vervolgstappen en de uiterste beslisdatum. De oorspronkelijke beslissing blijft intussen gelden, totdat er een nieuwe beslissing op het bezwaar is. Dat betekent dat de excuses en het lopende externe onderzoek op zichzelf geen boete schrappen. Wie het oneens blijft met de beslissing op het bezwaar, kan naar de rechter. Voor een eigen dossier is die formele behandeling bepalend, naast het bredere onderzoek naar gelijke behandeling.

De Nationale ombudsman benadrukt waarom een eigen beslissing aandacht blijft vragen. UWV kondigt een voorgenomen boete eerst aan; daarna is er twee weken om uit te leggen wat er gebeurde. Tegen de uiteindelijke beslissing kan bezwaar worden gemaakt binnen de termijn in die brief. Wie te laat is, laat de beslissing vast komen te staan.