Spoorbedrijven starten landelijke campagne tegen zelfdoding

NS, ProRail, Arriva, Keolis en Qbuzz beginnen maandag samen met 113 Zelfmoordpreventie aan een landelijke campagne tegen zelfdoding. Met persoonlijke verhalen willen zij mensen aansporen contact te maken als het met iemand niet goed gaat. Reizigers horen woensdag 14 oktober in verschillende treinen ook een omroepbericht met die oproep.

De campagne heet Levens tot stilstand. De spoorbedrijven werken sinds 2010 met 113 samen aan preventie, onder meer met training van medewerkers, camera’s en hekken. Nu treden zij voor het eerst gezamenlijk naar buiten met een landelijke campagne. Die bestaat uit een film, gesprekken met medewerkers en nabestaanden en online informatie. Volgens de sector overlijden jaarlijks bijna tweehonderd mensen door zelfdoding op het spoor.

Voor het personeel kan zo’n gebeurtenis lang doorwerken. ProRail-incidentenbestrijder Dennis Heijne vertelt de NOS dat hij inmiddels bij ongeveer 190 aanrijdingen betrokken is geweest. Hij vindt het confronterend om dat aantal te noemen. Zijn collega’s krijgen meerdere keren per jaar bijscholing, onder meer in het praten over hun ervaringen. Het werk omvat ook het zoeken naar mensen over wie omstanders of collega’s zich zorgen maken.

Hoofdconducteur Glenda vertelt dezelfde omroep dat zij in achtënhalf jaar werk ongeveer twintig mensen met zelfmoordgedachten heeft aangetroffen. Zij heeft geleerd afwijkend gedrag te herkennen en rechtstreeks te vragen hoe het met iemand gaat. De medewerkers beschrijven contact maken en iemand naar hulp begeleiden als een belangrijk onderdeel van hun werk.

Landelijke cijfers

De campagne begint tegen de achtergrond van een daling van het totale aantal zelfdodingen in Nederland. Het CBS telde er voorlopig 1.758 in 2025, 92 minder dan een jaar eerder. Dat kwam neer op bijna vijf mensen per dag. Omgerekend naar het inwonertal lag het cijfer op het laagste niveau sinds 2010. Toch bleef zelfdoding bij tieners en twintigers de belangrijkste doodsoorzaak. Van alle overleden tieners stierf 22 procent door zelfdoding; bij twintigers was dat 28 procent. Deze CBS-cijfers omvatten alle zelfdodingen in Nederland.

113 legt in zijn informatie voor professionals uit dat rechtstreeks vragen naar zelfmoordgedachten iemand niet op dat idee brengt. De organisatie noemt luisteren, begrip tonen en zonder oordeel een gesprek voeren als manieren om contact te maken. Daarbij hoeft degene die luistert niet zelf alles op te lossen. De organisatie raadt af geheimhouding te beloven of iemand te proberen te overtuigen met een discussie. Voor medewerkers hoort verdere hulp bij de afspraken en verantwoordelijkheden binnen hun eigen organisatie.

De preventieorganisatie benadrukt ook dat zelfdoding doorgaans niet tot één oorzaak is te herleiden. Nabestaanden en getuigen kunnen uiteenlopende gevoelens ervaren en baat hebben bij steun en gesprekken. Wie zelf aan zelfdoding denkt, kan bij 113 Zelfmoordpreventie dag en nacht anoniem praten of chatten.