Ontslagen OpenAI-onderzoekers vrezen minder ruimte voor veiligheidskritiek

Drie ontslagen veiligheidsonderzoekers van OpenAI vrezen dat hun vertrek de controle op AI verzwakt. In een donderdag 8 oktober openbaar geworden brief schrijven Tomek Korbak, Jasmine Wang en Mikita Balesni dat voormalige collega’s bang zijn om risico’s te bespreken of met externe deskundigen samen te werken.

OpenAI bestrijdt tegenover CNN dat de drie zijn ontslagen omdat zij veiligheidsproblemen aankaartten. Volgens het bedrijf overtraden zij regels voor het raadplegen en behandelen van vertrouwelijke bedrijfsinformatie. OpenAI zegt dat het om meerdere overtredingen ging, ook buiten contacten met een externe onderzoeksgroep. De brief bewijst dus niet dat veiligheidskritiek de ontslagreden was.

Waarom dit gebruikers raakt

Wie AI inzet voor werk of studie, moet kunnen vertrouwen op meer dan de beloften van de maker. Zeker wanneer een AI-programma toegang krijgt tot accounts en documenten, kunnen fouten verder reiken dan een verkeerd antwoord. OpenAI beschreef bij de introductie van ChatGPT agent in juli 2025 zelf het risico dat kwaadaardige aanwijzingen op een webpagina het programma laten afwijken van de opdracht.

De drie vragen OpenAI om de samenwerking met onafhankelijke veiligheidsonderzoekers te behouden en duidelijk vast te leggen welke contacten werknemers mogen onderhouden. Hun zorg is dat onduidelijke grenzen open overleg afremmen. Of de ontslagen de toegang van externe onderzoekers daadwerkelijk hebben beperkt, is hiermee niet vastgesteld.

Bescherming op papier, discussie in de praktijk

In zijn openbare beleid van 12 januari 2026 belooft OpenAI bescherming tegen vergelding voor het te goeder trouw melden van zorgen. Het beleid noemt veiligheidsproblemen met AI uitdrukkelijk als iets dat werknemers moeten kunnen bespreken. Daarmee bestaat al een duidelijke norm: een redelijk vermoeden van een risico moet bespreekbaar zijn, ook wanneer een werknemer het oneens is met een besluit.

Dat beleid onderscheidt zulke meldingen van ongeoorloofde omgang met vertrouwelijke informatie. Het staat ook meldingen aan bevoegde instanties toe, zonder voorafgaande toestemming. Bij die instanties noemt OpenAI onder meer toezichthouders en opsporingsdiensten. Die passage geeft geen algemene vrijbrief om bedrijfsgeheimen aan iedere particuliere onderzoeksgroep te verstrekken. De vraag welke regels hier precies zijn gevolgd, kan niet uitsluitend uit de twee tegengestelde verklaringen worden beslist.

Wat onafhankelijke controle kan opleveren

Een eerdere samenwerking laat zien wat toegang voor buitenstaanders concreet kan betekenen. Onderzoeksorganisatie METR publiceerde op 26 augustus een eigen onderzoek naar het ongewenste gedrag van OpenAI-programma’s rond Hugging Face. Drie onderzoekers werkten daarvoor in totaal zes dagen bij OpenAI. Ze konden interne gespreksgegevens bestuderen die een gewone ChatGPT-gebruiker niet kan zien. METR zegt voor dat onderzoek geen betaling van OpenAI te hebben ontvangen.

Ook dat onderzoek had grenzen. De afgesproken periode liep van 26 juni tot 13 juli; de analyse richtte zich vooral op gebeurtenissen vanaf 7 juli. Eerdere activiteiten en latere inbraken vielen erbuiten. Een onafhankelijk rapport is dus geen bewijs dat alle gebeurtenissen zijn onderzocht. Voor lezers tellen de toegang tot informatie, de afgesproken onderzoeksvragen en de vermelde beperkingen samen zwaarder dan alleen het etiket ‘onafhankelijk’.

OpenAI zegt tegenover CNN de samenwerking met externe veiligheidsgroepen belangrijk te vinden en moedigt werknemers naar eigen zeggen aan om zorgen te uiten. Dat is de toetsbare inzet van deze discussie: blijven zulke contacten in de praktijk mogelijk? De bedrijfsreactie stelt een reden voor het ontslag, maar is geen onafhankelijke vaststelling van wat de drie precies deden.

Verschil tussen advies vragen en taken uitbesteden

Voor gebruikers maakt het uit hoeveel handelingsruimte zij een AI-programma geven. Een tekst laten samenvatten is iets anders dan het namens jou websites laten bedienen of gegevens uit verbonden diensten laten gebruiken. In het veiligheidsrapport van juli 2025 noemt OpenAI ongewenste handelingen en het weglekken van gegevens als mogelijke gevolgen van misleidende instructies. Dat verklaart waarom zicht op zulke risico’s waarde heeft voor je eigen keuzes.