Minister wil Oekraïense asielaanvragen later behandelen na Europees oordeel

Minister Van den Brink wil de asielaanvragen van Oekraïners pas voorrang geven nadat nieuwe aanvragers en de bestaande wachtlijst aan bod zijn gekomen. Dat meldt de NOS op 6 oktober. Ruim 140.000 Oekraïense aanvragen moeten alsnog worden beoordeeld na een Europees arrest. Voor deze mensen betekent dat uitzicht op behandeling, maar nog geen datum waarop zij duidelijkheid krijgen.

Tot nu toe kon Nederland hun aanvragen laten liggen zolang de tijdelijke bescherming gold. Het Hof van Justitie oordeelde op 1 oktober dat zo'n algemene, automatische pauze niet mag. Een asielaanvraag en tijdelijke bescherming zijn afzonderlijke zaken. Het arrest gaat over behandeling van de aanvraag, niet over het automatisch toekennen van een asielvergunning aan iedere Oekraïner.

Een aanvraag die al op papier bestaat

De Nederlandse werkwijze verklaart waarom er zoveel aanvragen liggen. Volgens de IND begint een aanvraag voor tijdelijke bescherming bij inschrijving bij de gemeente. Daarna ondertekent iemand bij de IND een formulier dat tegelijk een officiële asielaanvraag is. Dat gebeurt doorgaans bij het ophalen van het verblijfsbewijs. Het gaat dus om aanvragen die al zijn ingediend, niet om een oproep om met deze grote groep opnieuw naar Ter Apel te gaan. De bestaande IND-uitleg vermeldt nog dat de dienst geen asielbesluit neemt zolang de tijdelijke bescherming geldt. Die beschrijving van de eerdere werkwijze moet worden onderscheiden van het nieuwe Europese oordeel.

Behandeling in fases kan volgens het Hof in uitzonderlijke omstandigheden wel. Nederland moet dan objectief niet in staat zijn de termijnen te halen, terwijl maatregelen nodig zijn om vastlopen van het asielstelsel te voorkomen. De nationale rechter moet dat controleren. Alleen verwijzen naar tijdelijke bescherming volstaat dus niet om een hele groep onbeperkt te laten wachten. Van den Brink wil volgens de NOS eerst nieuwe aankomsten en de ruim 50.000 mensen op de eerdere wachtlijst behandelen. Dat is zijn beoogde volgorde; de NOS meldt dat de hoogste Nederlandse bestuursrechter de gevolgen van het arrest nog moet beoordelen.

Wonen en werken lopen via tijdelijke bescherming

Voor Oekraïners die al vóór 5 augustus 2026 tijdelijke bescherming hadden, beschrijft de IND een automatische verlenging tot en met 4 maart 2028. Zij behouden daarmee verblijf en werkmogelijkheden, plus toegang tot opvang, onderwijs en medische zorg. Daarvoor hoeven zij geen nieuwe verlengingsaanvraag te doen. Die dagelijkse rechten hangen dus niet af van de dag waarop hun asielaanvraag wordt behandeld. Voor nieuwe aanvragen vanaf 5 augustus gelden volgens de IND aanvullende voorwaarden rond Oekraïense militaire verplichtingen, met uitzonderingen. De uitleg over bestaande bescherming geldt daarom niet zonder meer voor iedere nieuwe aankomst.

Ook het bewijs voor een werkgever blijft een afzonderlijk aandachtspunt. De IND legt uit dat Oekraïners een verlopen sticker of pasje kunnen gebruiken samen met hun persoonlijke verlengingsbrief. Een eerder ontvangen brief blijft geldig; een algemene vertaling van die brief geldt niet als persoonlijk verblijfsbewijs. Wie een pasje tot 4 maart 2026 heeft maar geen verlengingsbrief kreeg, wordt gevraagd de IND te bellen. Een sticker zonder einddatum hoeft niet te worden verlengd. Zo'n document bewijst het huidige recht op wonen en werken. Het is geen beslissing over de asielaanvraag en geeft ook geen eigen datum voor een asielgesprek.