# IND-top noemt omstreden AI-assistenten een proeftuin

IND-directeur Rhodia Maas noemt Robin en ChatIND een proeftuin. In haar reactie van 18 september zegt zij dat de assistenten in hun huidige vorm geen besluiten horen voor te bereiden. De discussie draait daarmee ook om de grens tussen testen en dagelijks gebruik.

- Canonieke URL: https://nxtnews.nl/artikel/ind-top-noemt-omstreden-ai-assistenten-een-proeftuin
- Gepubliceerd: 2026-09-20T06:33:31Z
- Rubriek: Tech
- Uitgever: Nxt

Door Tim Bouchratan

![AI-illustratie van een tekstballon onder een glazen stolp en een hand die een dossier met een vergrootglas controleert.](https://nxtnews.nl/web/images/nxt-bcc4fab18e3f720d8bf2.jpg)

AI-illustratie · Nxt Generation News · Geen foto van de beschreven gebeurtenis.

## Wat verduidelijkt de IND-top?

Rhodia Maas, directeur-generaal van de Immigratie- en Naturalisatiedienst, reageerde op 18 september op de ophef over Robin en ChatIND. In haar openbare LinkedIn-bericht onderschrijft zij dat beide assistenten in hun huidige vorm ongeschikt en niet bedoeld zijn om besluiten voor te bereiden. De ICT-afdeling zou met de proeftuin vooral willen leren wat later bruikbaar kan worden. Dat is een beperking van de inzet die zij beschrijft, geen gepubliceerde meting van wat medewerkers ermee hebben gedaan.

Bronnen bij deze passage: [1. Rhodia Maas — openbare verklaring](https://nl.linkedin.com/posts/rhodia-maas-9314b71a_immigratiedienst-ind-laat-tweehonderd-medewerkers-activity-7506635452876242944-3TQZ)

## Waar ontstond de discussie?

NRC meldde op 17 september op basis van interne stukken dat medewerkers met de twee AI-assistenten werkten zonder registratie in het landelijke algoritmeregister. De krant beschreef onder meer zoeken in beleid en rechtspraak, vertalen en samenvatten. Tegenover NRC stelde de IND dat besluiten niet door de assistenten mochten worden opgesteld, maar dat voorwerk wel mogelijk was. Asieladvocaten maakten zich juist zorgen over die voorbereiding: de selectie en samenvatting van informatie kunnen van belang zijn voor het uiteindelijke oordeel. Dat de medewerker zelf ondertekent, beantwoordt hun transparantievraag dus niet. Dit zijn bevindingen en reacties uit de oorspronkelijke NRC-reportage; de reactie van Maas kwam een dag later.

Bronnen bij deze passage: [3. NRC — Andreas Kouwenhoven en Lize Geurts](https://www.nrc.nl/nieuws/2026/09/17/immigratiedienst-ind-laat-tweehonderd-medewerkers-met-ai-werken-zonder-dat-te-melden-a4936653) · [1. Rhodia Maas — openbare verklaring](https://nl.linkedin.com/posts/rhodia-maas-9314b71a_immigratiedienst-ind-laat-tweehonderd-medewerkers-activity-7506635452876242944-3TQZ)

## Wat test de dienst precies?

De IND zegt sinds de zomer Robin bij ongeveer honderd medewerkers te testen en ChatIND bij ongeveer 130. Robin mag alleen openbare of niet-vertrouwelijke informatie verwerken. ChatIND draait binnen de eigen technische omgeving en kan volgens die uitleg ook vertrouwelijke documenten verwerken, bijvoorbeeld voor een samenvatting van een juridisch dossier. Dat beschrijft mogelijkheden en gebruiksgrenzen; het bewijst niet dat volledige dossiers ermee worden afgehandeld. De dienst zegt dat beide toepassingen intern als niet-hoogrisico zijn beoordeeld en nog geëvalueerd moeten worden. Registratie belooft de IND zodra ze daadwerkelijk in de dagelijkse praktijk worden gebruikt. Tegelijk belooft zijn algemene AI-beleid ook openheid wanneer registratie niet verplicht is. De grens tussen experiment en dagelijks gebruik is daarmee essentieel voor die verantwoording. De openbare toelichtingen maken de feitelijke inzet nog niet eenduidig.

Bronnen bij deze passage: [2. IND](https://ind.nl/nl/over-ons/achtergrondartikelen/hoe-gaat-de-ind-om-met-kunstmatige-intelligentie-ai) · [1. Rhodia Maas — openbare verklaring](https://nl.linkedin.com/posts/rhodia-maas-9314b71a_immigratiedienst-ind-laat-tweehonderd-medewerkers-activity-7506635452876242944-3TQZ) · [3. NRC — Andreas Kouwenhoven en Lize Geurts](https://www.nrc.nl/nieuws/2026/09/17/immigratiedienst-ind-laat-tweehonderd-medewerkers-met-ai-werken-zonder-dat-te-melden-a4936653)

## Waarom bestaat er een eigen overheidschatbot?

Robin is ontwikkeld binnen Justitie en Veiligheid als alternatief voor commerciële chatdiensten. Een officieel verslag uit mei 2025 beschrijft hoe de IND en het Centraal Justitieel Incassobureau daaraan meewerken. Het ministerie gebruikt eigen infrastructuur en wil extra functies stapsgewijs toevoegen. De beschreven aanpak gaat van een proef naar meer gebruikers, waarbij telkens wordt beoordeeld welk werk de assistent mag ondersteunen. Dat verklaart waarom een overheid zo’n eigen omgeving bouwt: zij wil controle houden over infrastructuur, functies en gebruik. Hetzelfde verslag noemt een duidelijke doelstelling, risicoanalyse, voldoende kennis bij medewerkers en een mogelijkheid om te stoppen als voorwaarden. Ook een pilot moet volgens die uitleg aan wet- en regelgeving voldoen. Een teststatus is dus geen reden om risico’s buiten beschouwing te laten.

Bronnen bij deze passage: [4. Digitale Overheid](https://www.digitaleoverheid.nl/cio-rijk/generatieve-ai-bij-de-rijksoverheid-koers-kansen-en-kaders/)

## Het probleem begint bij informatie vinden

De behoefte aan betere hulpmiddelen is concreet. In het IND-onderzoek Ervaren besluitvaardigheid van januari 2026 vulden ongeveer vierhonderd beslismedewerkers een enquête in, circa een vijfde van de benaderde groep. Het rapport gaat over hun ervaringen, niet over gemeten prestaties van een chatbot. Medewerkers noemen het vinden van beleid en werkinstructies als knelpunt en vragen om een betere zoekfunctie. Zij beschrijven ook verwarring wanneer verouderde instructies tussen actuele informatie staan. De onderzoekers waarschuwen dat oud beleid wel apart vindbaar moet blijven voor onderzoek en langlopende zaken. Daar ligt een praktische uitdaging voor elke zoekassistent: niet alleen een tekst vinden, maar de juiste versie bij de juiste situatie. Sneller zoeken is pas nuttig wanneer duidelijk blijft waarop een antwoord berust.

Bronnen bij deze passage: [5. IND — Onderzoek en Analyse](https://ind.nl/nl/documenten/06-2026/thematisch-onderzoek-ervaren-besluitvaardigheid-januari-2026.pdf)

## Een eerdere uitspraak ging over een ander systeem

De rechtbank Noord-Holland oordeelde op 2 september dat CaseMatcher geen AI-systeem is. Deze interne zoekfunctie toont eerder behandelde zaken waarin een zoekterm voorkomt en rangschikt resultaten op datum of relevantie. In zaken van vier Turkse asielzoekers vond de rechtbank dat dit geen directe invloed had op toewijzing of afwijzing. Daarom hoefde het gebruik volgens dat oordeel niet in het besluit te worden vermeld. Die uitspraak gaat over deze zoekfunctie en haar beschreven werking. Zij is geen beoordeling van Robin of ChatIND. Voor de huidige discussie betekent dat: een oordeel over een zoekmachine kan niet zonder meer antwoord geven op vragen over een assistent die zelf tekst genereert.

Bronnen bij deze passage: [6. Rechtspraak — Rechtbank Noord-Holland](https://www.rechtspraak.nl/organisatie-en-contact/organisatie/rechtbanken/rechtbank-noord-holland/nieuws/2026/09/casematcher-beinvloedt-volgens-rechtbank-besluiten-ind-niet-direct)

## Wat leert een echte proef met samenvattingen?

Een Britse evaluatie laat zien waarom resultaatmetingen nodig zijn. Het Home Office publiceerde in april 2025 onderzoek naar kleine AI-proeven uit 2024. Bij het hulpmiddel dat asielgehoren samenvatte, las de testgroep transcripties gemiddeld 23 minuten sneller dan de vergelijkingsgroep. Maar technische specialisten controleerden alle samenvattingen vooraf: 9 procent bevatte onjuistheden of ontbrekende informatie en werd uit de proef verwijderd. Die zaken volgden vervolgens de gewone werkwijze. In de onderzochte besluiten werd geen duidelijk kwaliteitsverschil gevonden. De kleine, niet-representatief gekozen proefgroepen en deels zelfgerapporteerde gegevens beperken de conclusies. Deze Britse uitkomsten zijn geen foutpercentage voor ChatIND en geen voorspelling van Nederlandse tijdwinst. Ze tonen wel welk onderscheid een evaluatie moet maken: snelheid, controle vooraf en kwaliteit van het uiteindelijke besluit.

Bronnen bij deze passage: [7. Home Office](https://www.gov.uk/government/publications/evaluation-of-ai-trials-in-the-asylum-decision-making-process/evaluation-of-ai-trials-in-the-asylum-decision-making-process)

## Wanneer is menselijke controle betekenisvol?

De Autoriteit Persoonsgegevens beschrijft menselijke tussenkomst als een taak waarvoor iemand kennis, tijd, informatie en bevoegdheid nodig heeft. Een beoordelaar moet relevante omstandigheden kunnen meewegen en tegen een algoritmische uitkomst kunnen ingaan. Ook de presentatie telt: welke gegevens verschijnen als eerste, welke context ontbreekt en wordt de controle een automatisme? Bestuurders moeten het proces blijven volgen en verantwoordelijkheid houden. Toegepast op een toekomstige dossierassistent betekent dit dat een medewerker de oorspronkelijke informatie moet kunnen beoordelen, in plaats van alleen een overtuigend geformuleerde samenvatting te zien. Dat is een praktische toets voor verdere ontwikkeling bij de IND. Deze algemene handvatten zijn geen oordeel van de toezichthouder over de twee huidige proeven.

Bronnen bij deze passage: [8. Autoriteit Persoonsgegevens](https://www.autoriteitpersoonsgegevens.nl/system/files?file=2025-03%2FHoofdlijnen+betekenisvolle+menselijke+tussenkomst_AP.pdf)

## Bronnen

- [1. Rhodia Maas — openbare verklaring](https://nl.linkedin.com/posts/rhodia-maas-9314b71a_immigratiedienst-ind-laat-tweehonderd-medewerkers-activity-7506635452876242944-3TQZ)
- [2. IND](https://ind.nl/nl/over-ons/achtergrondartikelen/hoe-gaat-de-ind-om-met-kunstmatige-intelligentie-ai)
- [3. NRC — Andreas Kouwenhoven en Lize Geurts](https://www.nrc.nl/nieuws/2026/09/17/immigratiedienst-ind-laat-tweehonderd-medewerkers-met-ai-werken-zonder-dat-te-melden-a4936653)
- [4. Digitale Overheid](https://www.digitaleoverheid.nl/cio-rijk/generatieve-ai-bij-de-rijksoverheid-koers-kansen-en-kaders/)
- [5. IND — Onderzoek en Analyse](https://ind.nl/nl/documenten/06-2026/thematisch-onderzoek-ervaren-besluitvaardigheid-januari-2026.pdf)
- [6. Rechtspraak — Rechtbank Noord-Holland](https://www.rechtspraak.nl/organisatie-en-contact/organisatie/rechtbanken/rechtbank-noord-holland/nieuws/2026/09/casematcher-beinvloedt-volgens-rechtbank-besluiten-ind-niet-direct)
- [7. Home Office](https://www.gov.uk/government/publications/evaluation-of-ai-trials-in-the-asylum-decision-making-process/evaluation-of-ai-trials-in-the-asylum-decision-making-process)
- [8. Autoriteit Persoonsgegevens](https://www.autoriteitpersoonsgegevens.nl/system/files?file=2025-03%2FHoofdlijnen+betekenisvolle+menselijke+tussenkomst_AP.pdf)

[Bronnen en werkwijze](https://nxtnews.nl/bronnen#werkwijze)