Wie zijn belastingzaken, pensioen of zorggegevens op een computer wil bekijken, heeft niet altijd een smartphone naast zich liggen. Sinds donderdag 24 september is de DigiD-app daarom ook rechtstreeks op een Windows- of Mac-computer beschikbaar. De overheid schat dat ongeveer een miljoen mensen in Nederland geen smartphone hebben. Voor hen kan de nieuwe app een drempel wegnemen, al betekent dat getal niet dat iedereen meteen kan overstappen: je hebt een geschikte computer en een geactiveerd DigiD-account nodig. Dit gaat om DigiD voor Nederlandse diensten, niet om het Belgische inlogsysteem.
De winst zit in een alledaagse handeling. Wie eerder op een laptop met de mobiele DigiD-app wilde inloggen, moest de app op een telefoon of tablet openen en vaak een koppelcode invoeren en een QR-code scannen. De nieuwe app staat op dezelfde computer als de website waar je inlogt. Je activeert haar eenmalig en gebruikt daarna je persoonlijke pincode. Volgens Logius werkt zij alleen op de computer waarop zij is geactiveerd. De overheid zegt dat dit even veilig is als de mobiele app; wij hebben die beveiliging niet onafhankelijk getest.
Zonder smartphone inloggen kon overigens al. Bij DigiD met sms-controle kun je een gesproken code op een vaste telefoon ontvangen, naast je gebruikersnaam en wachtwoord. De computerapp is dus geen eerste toegang voor iedereen zonder mobiel, maar voor sommigen wel een kortere route zonder telefoongesprek, twee schermen of het onthouden van een wachtwoord. Vooral voor iemand die met vergroting, oogbesturing of een aangepast toetsenbord werkt, kan dat verschil praktisch groot zijn. Het tweede beeld toont hetzelfde bureau met de app op de laptop in plaats van op een apart toestel.
Toegang is meer dan een downloadknop
Logius liet de app vóór de lancering thuis testen door vier DigiD-gebruikers die de mobiele app niet konden gebruiken. In een proef met een fictieve apotheeksite bleek bijvoorbeeld dat een schermtoetsenbord voor oogbesturing knoppen afdekte. Volgens Logius is dat vóór de uitrol aangepast. Dat is een concreet voordeel van testen met de mensen voor wie de verandering bedoeld is. Het kleine aantal deelnemers bewijst tegelijk niet dat de app voor iedere beperking of elk hulpmiddel goed werkt. Een nieuwe ingang is pas echt toegankelijk als mensen haar zelfstandig kunnen bedienen op hun eigen apparaat.
Waar de computerapp ophoudt
Er zijn duidelijke grenzen. DigiD noemt Windows 11 of hoger en macOS 15 of hoger; voor Linux en oudere computers staat op de officiële downloadpagina geen versie. De computerapp is volgens Logius bedoeld voor het inlogniveau Midden. Sommige organisaties vragen meer zekerheid over wie je bent. De ID-check waarbij een identiteitsbewijs via de chip wordt gecontroleerd, kun je volgens DigiD niet aan de computerapp toevoegen. Daarvoor is een geschikt mobiel apparaat nodig; wie dat zelf niet heeft, kan in bepaalde gevallen met de Check-ID-app van iemand anders geholpen worden. DigiD beschrijft daarnaast een afzonderlijke inlogmethode met identiteitsbewijs; dat is niet de nieuwe computerapp.
Ook de eerste activering verdient aandacht. De DigiD-app biedt volgens de officiële uitleg verschillende routes, afhankelijk van wat al aan je account is gekoppeld. Wie geen mobiel nummer heeft, kan de app per brief activeren; een nieuwe DigiD-aanvraag en het activeren van het account hebben eigen stappen. Begin daarom op de officiële DigiD-pagina en volg de route die daar bij jouw situatie staat, in plaats van een losse downloadlink uit een bericht of advertentie. Lukt een gevoelige zorgdienst daarna niet, dan ligt dat mogelijk aan de vereiste ID-check, niet aan een verkeerde pincode. Vraag die organisatie naar een passend alternatief.
Er is ook een afhankelijkheidsvraag. De dienst en de inloggegevens vallen onder de Nederlandse overheid; de privacyverklaring van DigiD zegt dat Logius de gegevens op Nederlandse systemen beheert en niet buiten de EU doorgeeft. Die verklaring is echter voor het laatst op 20 januari 2025 bijgewerkt en beschrijft de nieuwe computerapp niet afzonderlijk. De installatie loopt bovendien via de Amerikaanse winkels van Apple en Microsoft. Dat maakt de Nederlandse regie over DigiD niet waardeloos, maar Nederlandse opslag alleen vertelt niet wie de distributie kan beïnvloeden of wat een winkel over een download ziet. Daarover geeft de aankondiging geen onafhankelijke meting.
Ons oordeel: dit is een nuttige stap voor mensen die wel een computer gebruiken maar geen smartphone willen of kunnen gebruiken. De vergelijking met de bestaande gesproken sms-code laat zien waarom het verschil vooral in zelfstandigheid en gemak zit, niet in het uitvinden van een eerste alternatief. Voor wie Windows 11 of een recente Mac heeft en bij gewone diensten inlogt, is proberen logisch. Wie een oudere pc heeft of een verplichte ID-check tegenkomt, is nog niet volledig geholpen. Een echt inclusieve DigiD vraagt daarom ook blijvende ondersteuning buiten deze ene app.
Verder bij de bron
Lees zelf de onderzoeken, uitleg en aankondigingen achter dit verhaal.